حقيقت آن گونه كه هست - الهادي، جعفر؛ مترجم محمد مهدي رضايي - الصفحة ٣٣

بنابراين، نقد بدون تعصب و منصفانه اعمال بعضى از صحابه، كفر محسوب نمى‌شود؛ زيرا ملاك كفر و ايمان و محور آن دو مشخص است و آن اثبات يا نفى توحيد و رسالت و يكى از ضروريات و امور بديهى دين، همچون نماز، روزه، حج، حرام بودن شراب و قمار و مانند آن مى‌باشد. آرى، بايد زبان را از دشنام، سرزنش و بدگويى و قلم را از ناروا و زشتى حفظ كنيم كه اين كار سزاوار مسلمان پاك نهادى كه از سيره خاتم پيامبران، محمد صلى الله عليه وآله پيروى مى‌كند، نيست.

با اين همه بايد گفت كه بيشتر صحابه انسان‌هايى صالح و مصلح بوده‌اند و لايق احترام و اكرام‌اند. علاوه بر اين، تن دادن شيعه به اصول جرح و تعديل، تنها براى دست يافتن به روايات صحيح و مورد اعتماد نبوى است؛ با علم به اين حقيقت كه دروغ بستن و افترا زدن به رسول خدا صلى الله عليه وآله، پس از آن حضرت رو به فزونى نهاد؛ همچنان كه همگان آگاه‌اند و پيامبر صلى الله عليه وآله خود از آن خبر داده بود و اين همان چيزى بود كه علماى شيعه و اهل سنت، همچون سيوطى و ابن جوزى و مانند ايشان را برانگيخت تا پيرامون رواياتى كه به حق از پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله صادر شده بود و از روايات جعلى و افترايى، كتاب‌هايى تأليف كنند و اين دو نوع روايات را از هم جدا سازند.