حقيقت آن گونه كه هست - الهادي، جعفر؛ مترجم محمد مهدي رضايي - الصفحة ١٣
مىنمودهاند، به يكديگر اجازه روايت مىدادهاند و از يكديگر اجازه نقل روايت از كتابهاى مذهب و طايفه مقابل را مىگرفتهاند، و در نماز به يكديگر اقتدا مىكردهاند، به ستايش يكديگر مىپرداختهاند و به درستى مذهب مخالف خود اعتراف ميورزيدهاند.
اين گروهها و طايفهها، در سطح مردمى نيز در كنار هم و با مهربانى و سازگارى مىزيستهاند، آن چنان كه گويى هيچ اختلاف و جدايى ميان ايشان نبوده است. اگر چه در اين ميان، نقد و انكارهايى هم وجود داشته، اما بيشتر آنها مؤدّبانه، پاكيزه، و ردهايى علمى و منطقى بوده است.
اينجا ادّله زنده و تاريخى پرشمارى بر اين همكارى ژرف و پردامنه وجود دارد، و علماى اسلام اين پديده فرهنگى و برجاى مانده اسلامى را نقل و روايت كردهاند و آن را ضربالمثل آزادى در مذهب و عقيده قرار دادهاند. علاوه براينكه ايشان در جريان اين تعاون مثال زدنى توانستهاند توجّه دنيا را به خود جلب نمايد. و احترام جهانيان را نسبت به خود برانگيزند.
بىترديد دشوار نخواهد بود كه علماى مسلمان گرد آيند و