تجارت در آينده: درآمدى بر سازمان تجارت جهانى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ٥٥ - رفتار ملى

رفتار ملى‌

رفتار ملى به معنى رفتار مساوى با داخلى‌ها و خارجى‌هاست. در بخش خدمات، رفتار ملى به معنى اين است كه شركتهاى خارجى مانند شركتهاى داخلى بدون هيچ‌گونه تبعيضى اجازه دارند كه خدمات خود را عرضه نمايند. تحت‌GATS ، يك كشور فقط زمانى مجبور است به اين اصل عمل نمايد كه تعهداتى براى دسترسى خارجى‌ها به بازار داخلى‌اش پذيرفته باشد. رفتار ملى در بخشهايى كه كشور تعهد نداده است به كار نمى‌رود. حتى در مورد تعهدات خاص،GATS برخى محدوديتها را در زمينه رفتار ملى اجازه مى‌دهد.

بنابراين اعمال اصل رفتار ملى در بخش خدمات با اصل مزبور در بخش كالاها تفاوت دارد؛ زيرا در مورد كالا به محض اينكه يك محصول از مرز عبور مى‌كند و به وسيله گمرك ترخيص مى‌شود مى‌بايست مشمول رفتار ملى قرار گيرد، حتى اگر كشور واردكننده هيچ‌گونه تعهدى در قبال سازمان تجارت جهانى در رابطه با تثبيت نرخ تعرفه نداشته باشد.

- معافيتهاى‌MEN : موقتى و براى يك‌بار

اعضاى سازمان تجارت جهانى فهرستهاى جداگانه‌اى به عنوان استثناء بر اصل عدم تبعيض‌MEN دارند. زمانى كه‌GATS به اجرا درآمد، برخى از كشورها از موافقتنامه‌هاى ترجيحى در خدمات برخوردار بودند كه بين آنها و شركاى تجارى‌شان به صورت دوجانبه و يا در گروههاى كوچك امضا شده بودند. اعضاى سازمان تجارت جهانى خواستار حفظ اين ترجيحات به صورت موقتى بودند و بنابراين به خود حق دادند تا همراه با قبول اولين مجموعه از تعهدات، رفتار مطلوبترى براى كشورهاى خاص در فعاليتهاى خدماتى مخصوص بر اساس فهرست «معافيتهاى‌MEN » قائل شوند. به منظور حمايت از اصل عمومى‌MEN ، معافيتهاى فقط براى يك مرتبه اعطا شد و هيچ چيز نمى‌توانست به فهرست آن اضافه گردد. البته بعد از پنج سال (در سال ٢٠٠٠) قرار شد اين فهرست بازنگرى گردد و بدون شك نبايد بيش از ١٠ سال به طول انجامد.

فهرستهاى معافيت، جزئى از موافقتنامه‌GATS هستند.