تجارت در آينده: درآمدى بر سازمان تجارت جهانى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ١٢٠ - دعواى تون- دلفين

موانع تجارى براى سيستم تجارى چند جانبه و محيط زيست مفيد و سودمند است.

كارهاى ديگرى نيز در اين زمينه در برنامه كارى كميته قرار دارند.

داراييهاى فكرى، خدمات: زمينه‌اى براى مطالعات و تحقيقات‌

گفتگوهاى انجام شده در كميته تجارت و محيط زيست درباره اين دو مورد، زمينه جديدى براى داراييهاى فكرى و خدمات فراهم كرد، چون نامشخص بود كه سيستم تجارى چگونه بر سياستهاى محيط زيست تأثير مى‌گذارد يا از آن تأثير مى‌پذيرد.

كميته در مورد بخش خدمات بيان مى‌دارد كه كار بيشترى براى آزمون ارتباط بين‌GATS و سياستهاى حفظ محيط زيست در اين بخش مورد نياز است. كميته ابراز مى‌دارد كه‌TRIPS به كشورها كمك مى‌كند كه محصولات و فن‌آورى سالم از نظر محيط زيست را فراهم آورند. كار بيشترى در اين بخش برنامه‌ريزى مى‌شود كه شامل ارتباط بين موافقتنامه‌TRIPS و كنوانسيون تنوع زيستى است. كارهاى گسترده‌ترى نيز در اين رابطه زمانبندى شده است.

دعواى تون- دلفين‌

اين دعوا به خاطر نتايجى كه براى اختلافات زيست‌محيطى دارد، توجه زيادى را به خود جلب كرده است. دعواى مذكور با رويه حل اختلاف قديمى گات رسيدگى شد. سؤلات كليدى به شرح زير است:

* آيا كشورى مى‌تواند براى كشور ديگر مقررات زيست‌محيطى وضع كند؟

* آيا مقررات تجارى اجازه مى‌دهد اقداماتى عليه روش مورد استفاده براى توليد كالاها (به جاى كيفيت خود كالاها) اعمال شود؟