شرح حكمة الإشراق سهروردي - قطب الدين الشيرازي - الصفحة ٩

گفتگوها دربارۀ دشواريهاى كتاب داشتم و آنچه را آنان مى‌دانستند فرا گرفتم؛ هرچند كه در بلاد روم نادانسته‌هاى كتاب بيش از دانسته‌ها بود. ناچار، دست كمك به سلطان مصر، ملك منصور قلاوون دراز كردم و در سال ٦٨١، نامه‌اى به او نوشتم كه در اين باره مرا مدد رساند. در نتيجه، به سه شرح كامل از كلّيات قانون دست يافتم كه نخستين، از فيلسوف محقّق علاء الدّين ابو الحسن على بن ابى الحزم قرشى معروف به ابن نفيس، و دوّمين، از طبيب كامل يعقوب بن اسحاق سامرى متطبّب، و سوّمين، از طبيب حاذق ابو الفرج يعقوب بن اسحاق متطبّب مسيحى معروف به ابن قف بود و نيز، به كتابهايى ديگر مربوط به قانون دست يافتم از جمله، پاسخهاى سامرى به ايرادهاى طبيب فاضل نجم الدّين بن المفتاح بر برخى از مواضع كتاب و نيز، تنقيح القانون هبت اللّه ابن جميع يهودى مصرى كه ردّ بر شيخ است، و برخى از حواشى عراقيّه كه امين الدّولة ابن تلميذ بر حواشى كتاب قانون نوشته است و نيز، كتاب امام عبد اللّطيف بن يوسف بغدادى كه گفتار ابن جميع را در تنقيح القانون رد كرده است. هنگامى كه اين شروح را بررسى و مطالعه كردم، حلّ بقيۀ كتاب بر من آسان شد، چنان كه موضع اشكال و محل قيل و قال باقى نماند و اطمينان يافتم كه منابعى را كه گرد آورده‌ام نزد كسى ديگر در عالم يافت نمى‌شود. لذا، تصميم گرفتم كه شرحى بر كتاب بنويسم كه دشواريهاى كتاب را حل كند و نقاب از چهرۀ معانى آن بگشايد و اعتراضات شارحان را پاسخ گويد و در اين شرح، لفظ متن را با شرح ممزوج ساختم تا آنكه اصل كتاب از زوايد و اضافات ممتاز باشد و گذشته از خلاصۀ شروحى كه ياد شد، از اختيارات حاوى رازى كه ابن تلميذ گرد آورده است و بستان الاطبّاء ابن مطران و فصول طبّيه كه از مجلس شيخ استفاده شده است و ثمار المسائل الطبيّة ابو الفرج عبد اللّه بن طيّب و اجوبة المسائل كه ابن بطلان در دعوة الاطبّاء آورده است و همچنين، از قراضۀ طبيعيّات و نوادر المسائل و كتب جالينوس در تشريح و شرح ابن ابى صادق نيشابورى بر منافع الاعضاء جالينوس و خلق الانسان ابو سهل مسيحى استفاده كردم و در سال ششصد و هشتاد و دو شرح را آغاز كردم و آن را به سعد الدّولة