شرح حكمة الإشراق سهروردي - قطب الدين الشيرازي - الصفحة ١٠

و الدّين على ساوى تقديم داشتم و به همين مناسبت اين كتاب را نزهة الحكماء و روضة الاطبّاء، ناميدم كه موسوم به التّحفة السّعديّة است تا با اين اسم، تيمّن و با اين رسم تفأل جسته باشم.»

قطب الدّين بخشى از كوششهاى خود در زمينۀ فلسفه اختصاص به گزارش و شرح حكمة الاشراق شيخ شهاب الدّين يحيى بن حبش بن اميرك سهروردى داد. سهروردى كه در سال ٥٤٩ در سهرورد از توابع زنجان به دنيا آمد و در سال ٥٨٧ به دستور سلطان صلاح الدّين ايّوبى در حلب مقتول گرديد با آثار اصيل و ابتكارى خود فضاى معنوى ايجاد كرده بود كه پس از او دانشمندان توجّه به اهمّيّت انديشه‌هاى او پيدا كردند چنانكه يك قرن پس از او شمس الدّين محمّد شهرزورى همّت بر شرح حكمة الاشراق شيخ مقتول گماشت و پس از او قطب الدّين شرح خود را بر آن كتاب به اهل دانش عرضه داشت.

شهرزورى در تاريخ حكيمان خود كه آن را نزهة الارواح ناميده مقام و مرتبت سهروردى را به تفصيل بيان داشته و از او به عنوان: وحيد روزگار و فريد اعصار و جامع ميان حكمت ذوقى و بحثى ياد مى‌كند و در توجيه اين مطلب چنين مى‌گويد: «امّا حكمت ذوقى شاهد است به تفرّد او در آن فن، هركه طريق خداجويى مسلوك داشته باشد، و توسن نفس خود را در رياض افكار متواليه و مجاهدات متعاليه تربيت و تدبير مى‌كرده باشد، در حالتى كه ترك كند از نفس خود مشاغل عالم ظلمانى را، و طالب شود به همّت و الا نهمت مشاهدۀ عالم روحانى را، پس چون درين حالت متمكّن و مستقر گردد، و به سرعت سير به مشاهدۀ مجرّدات، استار پندار را بشكافد، تا آنكه ظفر يابد به شناخت نفس خود، و نظر و تأمّل كند به عقل خود در پروردگار خود. بعد ازين اگر واقف شود بر سخنان او، در آن هنگام مى‌داند كه او در مكاشفات ربّانى و مشاهدات روحانى آيتيست از آيات سبحانى، بحريست كه به غور آن نرسيده‌اند اهل روزگار بوقلمون و نشناخته‌اند غايت آن را مگر راسخون.