عقايد (وظايف عملى و وظايف متقابل) براى همه - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٩ - توحيد بر چند قسم است

ادامه خلقت است.

و نيز عقل ما حكم مى‌كند كه آفريدگار اين جهان با اسرار و پيچيده هم عالم است و هم قادر.

خداوند از ازل تا به ابد به همه اشياء و حوادث جهان علم دارد و هيچ چيز از علم او پنهان نيست و هو بكل شى‌ء عليم و هو على كل شى‌ء قدير.

وحدانيت‌

تمام موجوداتى كه در حلقه هستى داخل شده‌اند مخلوق اراده خداوند متعال مى‌باشند و تنها فرمان خداوند در سراسر جهان و ذرات كائنات تأثير دارد و هيچ موجودى جز خدا در كار آفرينش و تدبير جهان نقشى ندارد و لذا در اسلام آمده است كه حول و لا قوه الا بالله، تنها قدرت و تحول به اراده خداوند مربوط است.

بلى در كائنات اسبابى وجود دارد مثلًا بدون پدر و مادر فرزند به وجود نمى‌آيد، بدون ابر باران نمى‌بارد، بدون آتش مثلًا چيزى نمى‌سوزد، گرسنه تا غذا نخورد سير نمى‌شود، دواها اسباب رفع مرض‌ها است و گازات زير زمين مثلًا سبب زلزله ولى همه اسباب را خداوند به وجود مى‌آورد و خدا سبب ساز است.

توحيد بر چند قسم است‌

خداوند در ذات خود شريكى ندارد (توحيد ذاتى)

خداوند در خلقت جهان شريكى ندارد (توحيد فاعلى)