محمد بن احمد معاصر چهار امام معصوم شیعه (امام جواد و امام هادی و امام عسکری و امام زمان:) بوده است. در عین حال، قرینه‌ای دال بر شرفیابی وی به حضور آن بزرگواران و نقل حدیث بدون واسطه یافت نشده است. بدین علت، شیخ طوسی وی را در شمار کسانی که بدون واسطه از ائمه: روایت نکرده‌اند، یاد می‌کند.[٢]

رجالیان وی را «ثقه»[٣] و «جلیل القدر»[٤] می‌دانند، جز آن که از ضعفا نقل می‌کرده[٥]و به مراسیل اعتماد می‌نموده است.[٦]

محمد بن احمد، موقعیت ممتازی در نقل حدیث دارد و از ائمه حدیث به شمار می‌رود؛ به گونه‌ای که در کتب اربعه و دیگر کتاب‌های ارزشمند شیعه به احادیث زیادی برمی‌خوریم که وی ناقل آنهاست؛ به طوری که در من لایحضره الفقیه ٢١روایت، در تهذیب الاحکام ١١٩١ روایت، در الاستبصار ٤٣٥ روایت و در وسائل الشیعه ٢٤٠٤ روایت به نقل
از اوست.[٧]

محمد بن احمد، علاوه بر نوادر الحکمه کتاب‌های دیگری نیز تألیف کرد که عبارت‌اند از: الملاحم، الطب، مقتل الحسین٧، الامامه، المزار و ما نزل من القرآن فی الحسین بن علی٧. این کتاب‌ها نیز به مرور زمان و در اثر حوادث روزگار ناپدید شده‌ است.[٨]

معرفی نوادر الحکمه

پیش از معرفی کتاب نوادر الحکمه، اثر احمد بن محمد بن یحیی اشعری قمی، به معرفی عنوان نوادر می‌پردازیم. کتب نوادر در قرون اولیه، بنا بر نقل شیخ آقا بزرگ تهرانی، به کتابی گفته می‌شد که واجد یکی از ویژگی‌های ذیل بود:

[١]. همان،ص١٧٨.

[٢]. معجم رجال الحدیث،ج١٦،ص١٨٣.

[٣]. هدیة العارفین،ج٢،ص٢٠؛معجم المؤلفین،ج٩،ص٢٨.

[٤]. رجال الطوسی،ص٤٣٨.

[٥]. رجال النجاشی،ص٣٤٨.

[٦]. الفهرست،ص٢٢١.

[٧]. رجال النجاشی،ص٣٤٨.

[٨]. همان.