كمبود دارد، انقلاب‌ها زحمت دارد، بخواهيد آدم باشيد بايد زحمت بكشيد، بخواهيد ارزش انسانى خودتان را حفظ كنيد زحمت دارد. نمى‌شود كه انسان تو خانه‌اش بنشيند و ارزشهاى انسانى‌اش محفوظ باشد. هر كس تو خانه مى‌نشيند و اعتزال‌ [١] مى‌كند توسرى هم مى‌خورد، لكن نمى‌فهمد كه ديگر آدم نيست. شمايى كه مى‌خواهيد آدم بشويد زحمت دارد آدم شدن. مى‌خواهيد سرفراز در دنيا باشيد اين زحمت دارد؛ بيخود نمى‌شود، اگر نوكرى آنها را بكنيد ديگر ارزش نداريد، يك پول هم ارزش نداريد. اگر بخواهيد از تحت سلطه همه بيرون برويد و خودتان باشيد اين ارزش دارد، يك ارزش انسانى است، يك شرافت انسانى است، اين زحمت دارد، اين گرانى دارد، اين كمبودى دارد، اين جهاد دارد، اين دفاع دارد، اين شهادت دارد، اين براى ارزش انسانى است.

همين است كه انبيا براى او كار كردند. همين است كه امام حسين براى او كشته شد. اگر آن هم فكر مى‌كرد كه زحمت دارد، اصحاب او هم با آن كمى فكر مى‌كردند زحمت دارد، كه توانستند يك همچو انقلابى را بجا بياورند كه تا حالا هم اثرش باقى مانده است. ولى وقتى براى خدا شد، زحمت كم مى‌شود. الآن انسان مى‌بيند كه جوانهايى هستند، من زياد به اينها بر مى‌خورم، جوانهايى هستند كه مى‌آيند گريه مى‌كنند كه ما مى‌خواهيم برويم به جبهه نمى‌گذارند برويم. همين پريروز يا ديروز بود كه يك جوانى آمده بود، گفت دوتا برادرم كشته شده، خودم مى‌خواهم بروم. گفتم جوان، تو كافى است، آنها رفتند ديگر بس است، شروع كرد گريه كردن. خوب يك همچو [معنويتى‌]، اين جز به عنايت خدا نمى‌شود. يك معنويتى است كه غير از عنايت خدا نمى‌تواند اين معنويت را براى كسى ايجاد كند. آنهايى كه نشسته‌اند كنار و مى‌خوابند و مى‌خورند و زندگى حيوانى دارند و نق مى‌زنند به اين كشور، آنها يك قدرى توجه بكنند، از خواب بيدار بشوند. آنهايى كه هى نق مى‌زنند كه اينجاش چه جورى است، آنجاش چه جورى است، آنجاش چه جورى، اينها نمى‌فهمند كه ما در چه حالى هستيم. آنها مى‌خواهند كه شب بخوابيم صبح‌

[١] گوشه‌گيرى.