فرهنگ فرق اسلامی - مشکور، محمد جواد؛ مدیرشانه چی، کاظم - الصفحة ٢٥ - تواريخ فرق اسلامى

نموده و آن تعصب بغدادى در نقل و تزييف ساير مذاهب اسلامى است. امام فخر گويد: اين استاد بر مخالفان خود سخت تعصب داشت و مذاهب ايشان را چنان كه بايستى نقل نكرده است.

سوّم، كتاب الملل و النحل تأليف ابن فورك، جمال الدين احمد بن محمد اصفهانى (متوفاى ٤٥١ ه‌) است كه خود از بزرگان معتزله بوده. [٦٢]

چهارم، كتاب الفصل فى الاهواء و النحل از ابن حزم طاهرى، محمد بن على بن احمد متوفاى ٤٥٦ هجرى است كه بزرگترين عالم مذهب ظاهريه است كه هم او باعث انتشار مذهب مزبور در اندلس گرديد.

كتاب الفصل وى كه آن نيز خالى از تعصّب نيست ضمن سه جلد در قاهره انتشار يافته و به سال ١٣٩٧ ق در بيروت به گونۀ افست تجديد چاپ شده است.

پنجم، ابو المظفر، طاهر بن محمد اسفراينى شافعى مذهب، معروف به (شهفور بن طاهر) متوفاى ٤٧١ ه‌ است كه كتاب التبصير فى الدين و تمييز الفرقة الناجية عن الهالكين را نوشت كه به سال ١٣٥٩ ق چاپ شده است.

ششم، ملل و نحل باقلانى، قاضى ابو بكر محمّد بن طيّب بغدادى اشعرى صاحب اعجاز القرآن و كتاب الانتصار كه معاصر شيخ مفيد بوده است. كتاب ملل و نحل او (تا آنجا كه اين بنده تفحص نمود) متأسفانه چاپ و انتشار نيافته است.

هفتم، كتاب ملل و نحل شهرستانى، محمد بن عبد الكريم (م ٥٤٨ ه‌) است كه مشهورترين و جامعترين كتابى است كه در مذاهب فلسفى (اهواء و نحل) و اديان و مذاهب اسلامى نوشته شده است.

هشتم، كتاب المنية و الامل فى الملل و النحل از احمد بن يحيى بن المرتضى الحسنى از ائمۀ زنديه است كه به سال ٨٤٠ ه‌ در گذشته.

اين كتاب چنان كه علاّمه حاج شيخ آغا بزرگ تهرانى فرموده است: فن اول از فنون نه‌گانۀ كتاب وى موسوم به البحر الزخار است كه خود شرحى بر آن به نام غاية الافكار مرقوم داشته است. [٦٣]

نهم، كتاب الحور العين تأليف نشوان حميرى (م ٥٧٣ ه‌) است كه به سال ١٩٤٨ م در مصر چاپ شده است. وى از امرا و علما و دانشمندان يمن