حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٧٢ - نگاه فقهالحدیثی به روایت «مَن قال یَعلَمُ اللّه لمِا لا یَعلَمُ اللّه»

هرگاه در کتابم -که به آن اشاره شد (الکافی)- گفتم: «عدة من أصحابنا عن احمد بن محمد بن خالد برقی»، مقصود، علی بن ابراهیم، علی بن محمد بن عبدالله بن أذینة، احمد بن عبدالله بن أبیّة و علی بن الحسین هستند.

محدث نوری نیز در خاتمه مستدرک الوسائل همین مطلب را با اندکی اختلاف آورده است.[٢١٦] ایشان هم‌چنین با استناد به کتاب الکافی، «علی بن الحسین» را جزء راویانِ منظور در «عدّة من اصحابنا عن احمد بن محمد بن خالد»، نام می‌برد.[٢١٧] محققان دیگر نیز این راوی را «علی بن الحسین السعدآبادی» می‌دانند[٢١٨] اما در نسخ موجود از خلاصة الأقوال، نفر آخر، «علی بن الحسن» ضبط شده است[٢١٩] که به نظر می‌رسد در این نسخه‌ها تصحیف رخ داده است.

بنا بر آن‌چه گذشت، مشخص شد «علی بن الحسین» از مشایخ کلینی و یکی از «عدة من أصحابنا» در کتاب الکافی است و کسی خدشه‌ای بر مشایخ و اصحاب کلینی نکرده است.

«احمد بن محمد بن خالد»، امامی و ثقه است. هرچند گفته شده از افراد ضعیف روایت کرده،[٢٢٠] اما روایت‌های ایشان مورد قبول است.[٢٢١] «عثمان بن عیسی کلابی» از اصحاب امام کاظم و امام رضا ٨ بوده و گرایش به واقفیه داشته، اما به مذهب حق برمی‌گردد‌.[٢٢٢] در برخی اقوال یکی از اصحاب اجماع معرفی شده است.[٢٢٣] «خالد بن نجیح» از اصحاب امام صادق و امام کاظم


[٢١٦]. مستدرک الوسائل، ج ٣، ص ٥٠٩. «ففي الخلاصة عنه: و كلما ذكرت في كتابي هذا عدة من أصحابنا عن أحمد بن محمد بن خالد البرقي فهم: علي بن إبراهيم و أحمد ابن عبد اللّه بن أمية و علي بن محمد بن عبدالله بن أذينة و علي بن الحسين السعد آبادي».

[٢١٧]. مستدرک الوسائل، ج ٣، ص ٥٠٩. «و في الكافي في الباب التاسع من كتاب العتق: عدة من أصحابنا (علي ابن إبراهيم و محمد بن جعفر و محمد بن يحيى و علي بن محمد ابن عبدالله القمي و أحمد بن عبدالله و علي بن الحسين) جميعا، عن أحمد بن محمد بن خالد عن عثمان بن عيسى... إلى آخره، هكذا في جملة من النسخ و في بعضها عدة من أصحابنا عن أحمد بن محمد بن خالد عن عثمان ... إلى آخره».

[٢١٨]. ر.ک: تکملة الرجال، ج ٢، ص ٧٥٧، پاورقی ٣؛ الکافی (دارالحدیث)، ج ١، ص ٦٣.

[٢١٩]. ر.ک: خلاصة الأقوال، ص ٢٧٢؛ ترتیب خلاصة الأقوال، ص ٤٨٢.

[٢٢٠]. ر.ک: رجال النجاشی، ص ٧٧.

[٢٢١]. ر.ک: خلاصة الأقوال، ص ١٥.

[٢٢٢]. ر.ک: رجال النجاشی، ص ٣٠٠.

[٢٢٣]. ر.ک: رجال الکشی، ص ٥٥٦.