ابن النديم در كتاب الفهرست نام كتاب چندى كه بزبان تازى در فنون جواهرشناسى و كان‌شناسى و صيدنه و عطر و سموم ساخته شده ياد كرده كه از جمله آنهاست «كتاب الجواهر و اصنافه» از محمد بن شاذان جوهرى. و كتاب احجار جابر بن حيان و كتاب حجر و كتاب صيدنه محمد بن زكرياء رازى و رساله در اقسام گوهرهاى قيمتى كندى و كتاب سموم عيسى بن على بغدادى متوفى ٣٥٨ طبيب متوكل خليفه عباسى.

و حاجى خليفه نيز در كتاب كشف الظنون چندين كتاب ديگر كه در اين فن ساخته شده ياد كرده است كه مهمتر و پرارزش‌تر از همه كتاب «الجماهر فى الجواهر» ابو ريحان بيرونى بتازى و رساله «تنسوخنامه ايلخانى» بفارسى است.

رساله تنسوخنامه يكى از آثار مهم و پرارزشى است كه در شناخت گوهرها و دانستن منافع سنگها و معرفت فلزات و اطايب و نفايس و غرايب ساخته شده و در ميان كتابهائى كه بفارسى در اين فن تأليف شده هيچ كتابى جامع مزايا و خصوصياتى كه در اين كتابست نيست.

اين كتاب با آنكه بس مختصر است پس از كتاب الجماهر بيرونى معتبرترين سند علمى و فنى است و گرانبهاترين گنجينه لغات و اصطلاحات و تعبيرات كهنه و اصيل فارسى است.

شيوه تعبيرات و رسائى الفاظ و پختگى عبارات و خالى بودن از الفاظ و معانى نادرست از خصايص و مزاياى اين كتابست كه در كتب ديگرى كه بفارسى در اين فن ساخته شده نمى‌توان يافت.

در نسبت اين كتاب به خواجه طوسى ظاهرا جاى شك و ترديد نيست،