الهيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٤٣ - ٢- تعدد دانشنامه

او را شرح كرده است؛ با اين حال بعيد نيست كه همو رساله فارسى منطق خود را بتقليد كتاب شيخ الرّئيس بنام «دانشنامه» ناميده باشد [١] كه بعدها آن را با «دانشنامه» ابن سينا خلط كرده «دانشنامه علائى» و «رسالة العلائيّة» ناميده‌اند [٢].

علاوه بر رساله منطق مورد گفتگو، كتاب ديگرى بنام «دانشنامه جهان» تأليف غياث الدين علىّ بن علىّ اميران [٣] الحسينىّ الاصفهانى مؤلّف بسال ٨٧٩ هجرى قمرى در حكمت طبيعى در دستست كه نسخه‌اى از آن در موزه بريتانيا بشماره ٨٢٩/ ١٦Add ضبط است [٤] و دو نسخه هم در كتابخانه ديوان هند (لندن) بشماره ٢١٧٣ و ٢١٧٤ موجود است [٥]، و دو نسخه ديگر در كتابخانه آستان قدس رضوى (شماره ٥٥٣ و ٥٦٤ فهرست‌


[١] آقاى دكتر مهدوى در نامه مورخ ١٤ اكتبر ١٩٥٢ از پاريس بنگارنده چنين نوشته‌اند: «مطابقه منطق بغلط موسوم به دانشنامه، با بصائر حدس اين جانب را (در انتساب بابن سهلان) قويا تأييد كرده است.»

[٢] در عصر ابن سهلان امير علاء الدوله علىّ بن ظهير الدّين ابى منصور فرامرز بن علاء الدّوله ابى جعفر محمّد معروف بكاكوية بن دشمنزيار (مقتول بسال ٤٨٨) ميزيسته (رك: چهار مقاله طبع ليدن ص ١٦٩- ١٧٠ و ص ٤١- ٤٣) جد وى ابو جعفر كاكويه همانست كه «دانشنامه علائيه» ابن سينا بدو اتحاف شده و بنا بر اين حدس ضعيفى ميرود كه «دانشنامه» مورد بحث هم بهمين علاء الدوله (معاصر ابن سهلان) اتحاف شده باشد كه ضمنا يادآور «دانشنامه علائى» شيخ كه بنام جد امير على نوشته شده، ميباشد.

[٣] در فهرست نسخ ديوان هند ج ٢ ستون ١٨٦: غياث الدين على بن اميران (يا ابن على ميران، يا ابن على اميران) آمده.

[٤] فهرست ريو ج ٢ ص ٤٣٥.

[٥] H. Ethe, Catalogue of Persian Manuscripts in the Library of the India Office. vol. ll. Oxford ١٩٣٧, col

. ١٨٦