و يكى را مركّب و مؤلّف خوانند چنانكه گويى «مردم داناست» يا گويى «مردم دانا» و تا حال لفظهاء مفرد دانسته نيايد، حال لفظهاء مركّب دانسته نيايد.» از مقايسه اين عبارات كاملا آشكار ميشود كه رساله مورد گفتگو بجز منطق دانشنامه علائى تصنيف ابن سيناست.

اكنون بايد دانست كه رساله مورد بحث تأليف كيست؟ در متن اين رساله در باب «پيدا كردن حدّ و رسم» اين جمله آمده [٢]:

«و آن كس كه گفتست كه حدّ مركّب بود از جنس و فصل، اگر برين وجه خواستست كه ما گفتيم راست است، هر چند كه در لفظش خلل بود، چنانكه ما در كتاب بصاير بيان كرده‌ايم [٣] ...» آقاى دكتر مهدوى بنگارنده نوشته‌اند: «ظاهرا و شايد حقيقة مقصود كتاب بصائر النّصيريه است از تأليفات ابن سهلان ساوى. بنا برين انتساب اين رساله بشيخ الرّئيس اشتباه است.» قاضى زين الدّين عمر بن سهلان ساوى (ساوجى) حكيم ايرانى قرن ششم و معاصر سلطان سنجر (٥١٢- ٥٤٨ قمرى) است [٤]. مولد او ساوه‌

[١] دانشنامه. منطق مصحح آقاى مشكاة ص ١١.

[٢] از نسخه اياصوفيه‌ه.

(بنقل آقاى دكتر مهدوى).

[٣] نسخه مجلس (ص ٢٠):- چنانكه ... كرده‌ايم.

[٤] فهرست نسخ فارسى موزه بريتانيا. ريو. ج ٢ ص ٤٣٩ ستون ٢.