شيخ در آغاز منطق دانشنامه گويد [٢]: «و چنان اختيار افتاد كه چون پرداخته آيد از علم منطق، حيله كرده آيد كه آغاز از علم برين [٣] كرده شود، و بتدريج بعلماء زيرين [٤] شده آيد بخلاف آنكه رسم و عادت است.» و هم در مقدّمه بخش الهى آرد [٥]:

«اين پاره از اين علم كه اندر توحيد نگرد ورا خاصّ علم الهى خوانند و علم ربوبيّت گويند، و اصلهاى همه علمها اندر اين علم درست شود و اين علم را بآخر آموزند، هر چند بحقيقت اوّل است، و ليكن ما جهد كنيم كه باوّل آموزانيم و لطفى بجاى آوريم تا مفهوم كنيم بنيروى خداى تعالى جلّ جلاله.» امّا از هفت علم مسطور در نسخه‌هاى كامل دانشنامه، فقط سه بخش اوّل- يعنى منطق، الهى و طبيعى- بقلم خود شيخ است و بقيّه را پس از مرگ وى، خواجه عبد الواحد محمّد جوزجانى فراهم آورده است. در مقدّمه بخش رياضى دانشنامه چنين آمده [٦]:

«چنين گويد خواجه بزرگوار عبد الواحد محمد جوزجانى رحمة اللّه عليه كه آنگاه كه من بخدمت خواجه رئيس قدّس اللّه روحه بودم، حريص بودم بر جمع كردن تصانيف او و بدست آوردن آن، زيرا كه خواجه رئيس را عادت چنان بود كه آنچه تصنيف كردى بدان كس دادى كه ازو خواسته‌

[١] مقايسه شود با نسخه (مج) (- مجلس شوراى ملى).

[٢] دانشنامه. منطق مصحح آقاى مشكاة ص ٣- ٤.

[٣] يعنى علم الهى.

[٤] يعنى علوم طبيعى.

[٥] رك:

كتاب حاضر ص ٨.

[٦] نقل از نسخه (مج) (- مجلس شوراى ملى).