فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول - ولایی، عیسی - الصفحة ٣٢ - مقدمه مؤلف

كردم، او قائل به وجوب عمل به اخبار و طرد طريقه اجتهاد بود. او در اين مطلب به صواب رفته و همواره اين باب را بر ما گشود و موجب توجّه ما به طريقه صواب شد. [١]

افكار اخبارى‌گرى حدود يك قرن علماء و حوزه‌هاى علميه را تحت تأثير قرار داده، و ميدان‌دارى مى‌كرده است و تا هنگام ظهور محمد باقر فرزند محمد اكمل معروف به وحيد بهبهانى در قرن ١٣ اين وضع ادامه داشته است. گرچه علماى قبل از وحيد بهبهانى كوشش‌ها كردند، حتى اصوليينى همانند فاضل تونى، سيد حسين خوانسارى، سلطان العلماء و محقّق شيروانى كتاب‌هايى را در اصول تأليف نمودند، امّا همچنان تفكر اخبارى بر حوزه‌ها مسلّط بوده است.

محقّق خوانسارى در روضات الجنّات در ترسيم تسلّط اخبارى‌ها قبل از روى كار آمدن وحيد بهبهانى چنين مى‌گويد: شهرهاى عراق به‌ويژه كربلا و نجف مملوّ از اخبارى‌ها بود، حتى عدّه‌اى از آنان به قدرى متعصّب و جاهل بودند كه كسى جرأت نمى‌كرد علنى كتابى از كتاب‌هاى فقهاى اصولى را حمل كند. به‌طورى كه كتاب‌هاى اصولى مخفيانه و دور از انظار ردوبدل مى‌شد. [٢]

از وقتى كه وحيد بهبهانى ظهور كرد، به جهت استدلال قوى و تسلّط و رياست بر حوزه علميه نجف اشرف، مشرب اصوليين غالب و اخبارى‌گرى به هزيمت كشيده شد. سپس اصولى بزرگ شيخ مرتضى انصارى با نبوغ مخصوص خود در احياى تفكّر اصولى نقش بسزايى ايفا نمود و امروز در حوزه‌هاى علميه تفكّر اخبارى‌ها جايگاهى ندارد.