آداب و احكام حج - گلپايگانى، سید محمدرضا - الصفحة ٣٣ - شرايط وجوب حجة الاسلام
مسأله ٥٦- اگر مبذول له از كسانى باشد كه به لحاظ داشتن تمكّن مالى، هدى بر آنها واجب است، پول قربانى بر عهده باذل است، و الّا تبديل به صوم مىشود، و امّا كفّارات اگر عمدا شخص مرتكب موجبات آن شده، بر عهده خود اوست، و اگر از روى جهل و يا نسيان و يا اضطرار، تروك احرام را در مواردى كه كفاره دارد انجام دهد، اگر متمكّن از اداى آن باشد، بر عهده باذل است، زيرا از مخارج حج محسوب مىشود، وگرنه حكم غير متمكّن را دارد، كه در جاى خود ذكر مىشود.
مسأله ٥٧- آنچه به وسيله بذل بر آفاقى[١] واجب مىشود حج تمتع است، و براى اهل مكّه حج قران و إفراد همراه با عمره مفرده است، و اين حكم مخصوص به كسى است كه حجّة الاسلام به جاى نياورده باشد، اما كسى كه حجّة الاسلام را بجا آورده است قبول بذل بر او واجب نيست، مگر آنكه حج با نذر و يا افساد حج قبلى، و يا غير آن بر او مستقرّ شده باشد، و تمكّن از اداى آن نداشته باشد.
[١] آفاقى به كسانى گفته مىشود كه وطن آنها از مكه تقريبا شانزده فرسخ، و يا بيش از شانزده فرسخ فاصله دارد، و غير آنها را حاضر و يا اهل مكه مىگويند.