مديريت در خانه و خانواده - یوسفیان، نعمت الله - الصفحة ٦٥
تهيدست و فقير است و اگر آدم داشت، ديگر لازم نيست قناعت كند. نه، قناعت يعنى در حدّ لازم، در حد كفايت، انسان توقف كند. «١» ٣. مصرف بهينه: منظور از مصرف بهينه در اينجا استفاده صحيح و بجا از امكانات زندگى خانوادگى و نعمتهاى الهى، صرفهجويى و پرهيز از اسراف و تبذير است.
اسلام همگان را به مصرف بهينه و بهرهبردارى درست از نعمتهاى الهى و امكانات زندگى دعوت كرده و از اسراف و تبذير برحذر داشته است. الگوى مصرف بهينه در اسلام عبارت است از حدّ اعتدال و ميانه، دور از اسراف و سختگيرى؛ همان كه قرآن كريم در وصف عبادالرّحمن مىفرمايد:
وَالَّذِينَ إِذَا أَنفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ بَيْنَ ذلِكَ قَوَاماً. (فرقان: ٦٧)
آنها كسانىاند كه چون انفاق كنند، نه ولخرجى مىكنند و نه تنگ مىگيرند و ميان اين دو [روش] حد وسط را برمىگزينند.
روزى امام صادق (ع) همين آيه شريفه را تلاوت فرمود و در توضيح آن مشتى سنگريزه از زمين برداشت و محكم در دست گرفت و فرمود: «اين همان بخل و سختگيرى است.» سپس مشتى ديگر برداشت و چنان دست خود را گشود كه همه آن بر زمين ريخت و فرمود:
«اين اسراف است.» بار سوم مشتى برداشت و به قدرى اندك دست خود را گشود؛ به گونهاى كه مقدارى فرو ريخت و مقدارى در دستش ماند و فرمود: «اين اعتدال و حدّ وسط بين سختگيرى و اسراف است [كه قرآن فرموده اينگونه باشيد].» «٢» ابان بن تغلب مىگويد: امام صادق (ع) به من فرمود:
آيا گمان مىكنى وقتى خدا به كسى ثروت عطا كرده، براى احترام به او بوده، يا به كسى كه چيزى نداده براى اهانت به او بوده است؟ نه، چنين نيست. مال، مالِ خداست و آن را به صورت امانت به كسى مىسپارد و به او اجازه مىدهد كه به اعتدال از آنها بخورد، بياشامد، لباس بپوشد، ازدواج كند، بر مركب سوار شود و اضافه آن را به فقرا بدهد و نيازهاى آنها را برطرف نمايد. بنابراين هر كس اين گونه رفتار كند، آنچه را خورده، آشاميده، پوشيده، سوار شده و