احکام قضایی - یوسفیان، نعمتالله - الصفحة ٧٨ - 1- مباشرت
يك نكته:
هر گاه پزشك به مريض يا ولىّ او بگويد كه اگر ضررى به مريض برسد ضامن نيست در صورتى كه دقّت و احتياط بكند و به مريض ضررى برسد يا بميرد، ضامن نيست [١].
امير مؤمنان ٧ در اين زمينه فرمودند:
مَنْ تَطَبَّبَ اوْ تَبَيْطَرَ فَلْيَأْخُذِ الْبَرائَةَ مِنْ وَلِيِّهِ وَ الَّا فَهُوَ لَهُ ضامِنٌ) [٢]؛
پزشك و دامپزشك بايد (پيش از طبابت و عمل جرّاحى) از سرپرست بيمار (و صاحب حيوان) برائت (برگ عدم ضمانت) بگيرد وگرنه ضامن خواهد بود.
- كشيدن اسلحه: كسى كه به روى ديگرى اسلحه بكشد و او را بترساند و در نتيجه، باعث مرگ او شود، چنانچه قصد كشتن وى را داشته باشد، قتل عمدى محسوب مىشود و چنانچه قصد كشتن او را نداشته باشد، شبهعمد است و بايد ديه بپردازد [٣].
- صدمه زدن: اگر به قصد كشتن، بر كسى صدمه وارد آورد تا بميرد و همچنين با كارى كه غالباً منجر به مرگ مىشود، به كسى صدمه بزند و طرف بميرد، قتل عمدى و مستوجب قصاص است. ولى صدمهاى كه غالباً كشنده نيست، اگر به همان قصد- نه قصد كشتن- بر كسى وارد آورد و طرف بميرد، از مالِ صدمه زننده ديه گرفته مىشود [٤].
- تصادف: تصادف صورتهاى گوناگونى دارد كه به برخى از آنها اشاره مىكنيم:
الف- اگر دو نفر بالغ عاقل به قصد كشتن، تصادم كنند و هر دو بميرند، قتل عمدى است.
ب- اگر بدون قصد
كشتن با عملى كه غالباً كشنده نيست، تصادم كنند و هر دو بميرند، شبه عمد است و
براى ورثه هر كدام 
ديه بوده و نيم
ديگر ساقط مىشود.
[١] همان، مسأله ٢٢٠٦.
[٢] وسائل الشِیعه، ج ١٩، ص ١٩٥.
[٣] تحرِیر الوسِیله، ج ٢، ص ٥٦٢، مسأله ١٠.
[٤] همان، مسأله ١٤.