احکام قضایی - یوسفیان، نعمتالله - الصفحة ٥٥ - ١- قتل نفس
توضيح موارد مزبور بدين شرح است:
١- در مورد اقرار:
الف- يك مرتبه اقرار كافى است.
ب- در اقرار كننده، بلوغ، عقل، اختيار، قصد و آزادى شرط است. [١]
٢- در مورد شاهد (بيّنه):
الف- قصاص با شهادت دو شاهد عادل ثابت مىشود.
ب- شهادت يك زن- به تنهايى يا به ضميمه يك مرد- اعتبار ندارد.
ج- شهادت بايد صريح يا مانند آن باشد؛ مثل اين كه بگويد: «مقتول را با شمشير كشت».
يا «او را با شمشير زد، سپس مرد» يا «خونش را ريخت، پس از آن مرد» و در صورت اجمال و وجود احتمال در آن پذيرفته نمىشود.
د- شهادت گواهان بايد بر يك موضوع و يك وصف وارد شود. بنابراين، اگر يكى شهادت دهد كه «او را صبح كشت» ديگرى بگويد: «شب كشت» يا يكى بگويد: «با سمّ كشت» و ديگرى بگويد: «با شمشير كشت» و يا يكى بگويد: «در بازار كشت» و دومى بگويد: «در مسجد كشت» شهادت آنها پذيرفته نمىشود. [٢]
٣- «قسامه» عبارت است از سوگندهايى كه بر اولياى مقتول، هنگام ادعا كردن خون او، تقسيم مىشود. [٣] اين قسمهاى متعدد در صورتى است كه قتلى اتفاق افتد، قاتل معلوم نباشد و ولى خون ادعا كند كه فلان شخص، قاتل است و دلايل و مدارك ظنّى نزد حاكم بر صدق ادعاى او اقامه شود؛ مانند شاهد واحد يا دو شاهدى كه واجد همه شرايط قبول نيستند يا پيدا شدن علائم و وسائل جرم نزد مدعا عليه. [٤]
تعداد قسم در قتل عمد، ٥٠ و در قتل خطا و مانند آن ٢٥ قسم است. [٥]
١- تحرِیر الوسِیله، ج ٢، ص ٥٢٤.
٢- همان، ص ٥٢٥.
٣- مجمع البحرِین، ج ٦، ص ١٣٨، واژه «قسم».
٤- تحرِیر الوسِیله، ج ٢، ص ٥٢٧.
٥- همان، ص ٥٢٨.