احکام قضایی - یوسفیان، نعمتالله - الصفحة ٦٣ - عاقله
نصف مقدارهاى مذكور است. بنابراين، از شتر پنجاه نفر، از دينار پانصد دينار، از گوسفند پانصد رأس، از لباس صد دست و از درهم پنج هزار درهم است [١].
بيمه حوادث
از جمله سنتهاى قديم جاهليت عرب، اين بود كه افراد قبايل به دفاع از خويشان و بستگان مجرم خويش بر مىخاستند و نمىگذاشتند اولياى مقتول به او دست يابند تا خونش را بريزند يا حق خود را بگيرند. اسلام اين رسم را تعديل كرد، به آن شكل معقول و منطقى داد و پرداخت ديه را در مورد قتل خطاى محض- كه مجرم، عامد و گناه كار نيست- عوض اين حمايت قرار داد. مصداق بارز قتل خطاى محض امروزه در برخى از حوادث رانندگى رخ مىدهد، مثل اين كه هنگام رانندگى، سنگى از زير چرخ ماشين پرتاب شود به كسى بخورد و او را بكشد يا ناخواسته و با رعايت كامل مقررات رانندگى، تصادفى صورت گيرد و منجر به مرگ كسى شود.
اسلام در اين موارد، ديه را به عهده عاقله گذاشت كه در واقع نوعى «بيمه» است.
عاقله
عاقله عبارت است از:
١- عصبه؛
٢- معتق (آزاد كننده برده)؛
٣- ضامن جريره؛
٤- امام ٧ [٢].
طبقات چهارگانه ياد شده به ترتيب، بايد متعهد پرداخت ديه بشوند.
منظور از «عصبه» خويشان ذكور پدرى يا پدرى و مادرى انسان، مانند برادران، برادرزادگان،
١- تحرِیر الوسِیله، ج ٢، ص ٥٥٨، مسأله ٢٦.
٢- همان، ص ٥٩٩.