كشورهايى مانند ليبى، مصر و عراق با شاه همواره در فكر حفظ روابط خوب خود با ايران و حتى گسترش آن در زمان رژيم شاه بودند. ايران‌ تاريخ روابط خارجى معاصر ايران ٢٤٨ روابط ايران و آلمان ص : ٢٤٧ در زمان محمدرضا با اين سه كشور خليج فارس داراى روابط ويژه اى بود كه كمتر تحت تأثير مسائل حاشيه اى قرار مى‌گرفت. در اوايل دهه ١٣٥٠ ه. ش چند تحول منطقه اى و فرامنطقه‌اى رخ داد كه باعث گسترش بيشتر روابط ايران با كشورهاى عربى منطقه خليج فارس به استثناى عراق «١» شد. اين تحولات عبارت بودند از: استقلال بحرين از ايران و شناسايى آن توسط رژيم پهلوى و برقرارى روابط همه جانبه با آن، تشكيل كشور نوبنياد «امارات متحده عربى» مركب از هفت شيخ نشين كوچك وابسته به انگلستان و شناسايى آن توسط ايران، حل اختلافهاى ايران و امارات بر سر حاكميت سه جزيره «ابوموسى»، «تنب كوچك و بزرگ» و مهمتر از همه، اعلام سياست دوستونى آمريكا در خليج فارس كه ايران و عربستان هر كدام يك پايه اصلى آن را بر دوش داشتند و ناچار بودند سياستهاى خود را بيش از پيش با هم هماهنگ و همسو كنند.
بر اساس سياست دوستونى آمريكا، ايران به عنوان پايه اصلى و نظامى اين سياست، حفظ امنيت‌كشورهاى كوچك عربى خليج فارس را به عهده داشت و در صورت وقوع تهيد داخلى و خارجى، از حكومتهاى غربگراى آنها حمايت كرده، نيروهاى نظامى و تجهيزات جنگى در اختيار آنها قرار مى‌داد. همچنين كشور پادشاهى سعودى نيز به عنوان پايه اقتصادى اين سياست، نقش هماهنگ كننده و رهبرى كشورهاى عربى خليج فارس و ساير كشورهاى طرفدار غرب در منطقه را در ارتباط با ايران به عهده داشت و در نتيجه، روابط ايران با اين كشورها، بويژه در دهه آخر سلطنت محمدرضا، به بالاترين سطح خود ارتقا يافته و تا زمان سقوطش همچنان به قوت خود باقى بود.