آشنايى با تاريخ اسلام و ايران

آشنايى با تاريخ اسلام و ايران - برهانیان، عبدالحسین؛ زمانی و منجزی - الصفحة ٦٠

مسلمانان با گذر از سند تا كشمير نفوذ كردند «١». قدرت مسلمانان تا عصر مأمون در اين منطقه حفظ شد تا آنكه با شكل‌گيرى حكومتهاى مقتدر محلى در شرق ايران، نفوذ مستقيم خلافت در ناحيه سند رو به سستى گرائيد و سلسله‌هاى محلى ايران بر اين امر پيشى گرفتند.
با نفوذ اسلام در اين منطقه، دين جديد از سوى بسيارى از هنديان با استقبال روبه‌رو شد.
تساهل و تسامحى كه در آيين هندويى نسبت به ساير اقوام و مذاهب وجود داشت، نقش بسيار مهمى در گرايش توده مردم به دين اسلام داشت. انديشه هنديها از اسلام در اين دوره بسيار مثبت و خوشايند است و شيوه مدارا جويانه مسلمانان نسبت به هنديها سبب جذب قلوب آنها مى‌شود.
مطلب بسيارى مهمى كه بايد به آن اشاره نمود، نقش مؤثر بازرگانان و مهاجران در اشاعه و گسترش اسلام بين هنديان است. به طور كل بيش‌ترين اثرپذيرى و مبادلات فرهنگى ميان ايرانيان و هنديها به خصوص در دوران اسلامى از طريق اين دو گروه انجام مى‌شده است. «٢» گرايش اوليه اهالى سند به دين مبين اسلام، رهين كوششهاى خستگى‌ناپذير تجار و بازرگانان مسلمان است «٣» و استقرار دين اسلام در دل بسيارى از هندوان حاصل فعاليتهاى متداوم مهاجران است، كه با اعتقادى راسخ به تبليغ و نشر اسلام در ميان طبقات مختلف جامعه مى‌پرداختند. «٤» حكومتهاى اسلامى ايرانى در هند در سده اول هجرى مسلمانان بارها تا رود سند پيش رفتند و حتى سند و مولتان را نيز تصرف نمودند، «٥» ولى دامنه فتوحات آنها توسعه نيافت و در غرب هند متوقف شد.
يعقوب ليث صفارى (٢٤٧- ٢٦٥ ق.) نيز به عنوان نخستين امير مسلمان ايرانى تا حدودى‌