اصلى عرب در خط كوفى و نسخ بوده است و از آن دو خط، قلمهاى گوناگون به وجود آمد.
در قرن هفتم و هشتم به تدريج خط كوفى رو به زوال نهاد و خطوطى كه در آن زمانها يعنى بعد از قرن هفتم معمول بوده است به اين قرار است: نسخ، ثلث، تعليق، ريحانى، محقّق و رقاع. از اين شش خط بعدها خطوط ديگر اختراع شد كه بايد اختراع آن را به ايرانيان منسوب بدانيم. آن خطوط عبارتند از قلم مقرمط، باريك، نستعليق «١» و شكسته. «٢» تذهيب‌ بى گمان از هنرهايى با ورود اسلام به ايران گسترش يافت، هنر تذهيب است. تذهيب اطراف خوشنويسى، چون هاله‌اى كلمات مقدس را احاطه مى‌كند و تجسّم انرژى معنوى ناشى از قرائت متن كتاب مقدس را ممكن مى‌سازد. تذهيب قرآنى سيلان روح به پروردگار را متبلور مى‌كند و خود به تجديد و احياى روح كه از حضور مقدّس كلمه «اللَّه» ناشى مى‌شود، مدد مى‌رساند «٣».
تذهيب كاران، همراه خطاطان و خوشنويسان، بر ساير هنرمندان مقدّم بودند و مقام برترى داشتند. احترام و تعظيمى كه مردم نسبت به هنرمندان تذهيب كار قائل مى‌شدند، بيشتر هنرمندان را وا مى‌داشت تا در كار خود تلاش نمايند و دقيق و قوى به اين امر بپردازند «٤».
بهترين و نفيس‌ترين كتابهاى خطى (تذهيب شده) قرآنى است كه در سال ٧١٣ ه. به دست عبداللَّه بن محمّد بن محمود همدانى نوشته شده است. اين قرآن در رسوم و اشكال و رنگ‌آميزى از معجزات فنى به شمار مى‌آيد. و اين قرآن در دارالكتب المصرية نگهدارى مى‌شود. اين اثر نمودار استعداد فراوان ايرانيان در هنر است و جالب آن است كه ايرانيان در كشيدن رسم‌ها تخصص كافى نداشته‌اند، امّا با وجود اين در كشيدن اشكال هندسى منتهاى استادى و دقّت را به خرج داده‌اند «٥». اين هنر در دوره تيمورى و صفوى به اوج خود رسيد. «٦»