ايرانيان با گچ بريهاى زيبا و طرحهاى برجسته، شاهكارهاى بديعى را در عرصه معمارى اسلامى خلق نمودند كه نمونه بارز آن مسجد جامع اصفهان مى‌باشد. «١» خطاطى‌ «خطاطى بايد دنباله فن قرآن نويسى صدر اسلام باشد. در دست خوشنويسان، حروف عربى به صورت مجموعه‌اى انعطاف‌پذير از منحنى‌هاى درهم پيچيده و اشكال هندسى درآمد و بسيارى از برگزيدگان آنان ايرانى بودند» «٢» ايرانيان در ابداع چند خط و اصلاح خطهاى متداول بسيار كوشيدند. به اشاره ابن النديم و ابن خلدون، شخصيتى كه در اين راه تلاشهاى ارزنده‌اى از خود نشان دادند، فرزندان ابو على محمّد مقله (٢٧٢- ٣٢٨ ه.) و برادرش ابو عبداللَّه حسن بن على (٢٧٨- ٣٢٨ ه.) و شاگردان و نوادگان آنان بودند.
ابن‌مقله مبدع رسم الخط بديع است و پيشواى خطاطان به شمار مى‌رود. به دست او و برادرش خط كوفى به شكل معروف زمان ما درآمده است. «٣» اين مرد بزرگ ايرانى مبدع و مبتكر زيباترين خط و بنيان گذار خوشنويسى در تمدّن اسلامى است. پدران او از اهل فارس و شيراز بوده‌اند و او از دانشمندان عصر و در علوم فقه و تفسير و قرائت، ادبيات و شعر، ترسّل و انشاء خط سرآمد بود. يك بار به زندان افتاد، اما بعدها به وزارت رسيد. شاگردان و پيروان سبك ابن مقله خطوط به جاى مانده از او را تكميل كرده‌اند. «٤» از عصر مأمون عباسى خطوط عربى ترقّى كرد و «قلم رياسى» «٥» متداول گرديد تا ابن مقله كه خط نسخ را موزون و زيبا ساخت و آن را لايق ساخت تا قرآن به آن نوشته شود. خطوط