دًرس پانزدهم: ايدئولوژى انتفاضه‌ تمايز انتفاضه از ساير جنبشها و قيامهاى فلسطينى، در نوع ايدئولوژى و سرمشق قرار دادن اسلام به عنوان راهنماى عمل مى‌باشد. به اعتقاد تحليل گران مسائل فلسطين اعتقاد و تمسك به آيين اسلام رمز پويايى و استمرار حركت مردمى فلسطين شده است. اسلام به عنوان مجموعه‌اى از عقايد و اعمال ظاهرى، قبل از شروع انتفاضه در ميان مردم فلسطين وجود داشت، ولى به عنوان يك مكتب رهايى بخش كه تأمين كننده سعادت دنيوى و اخروى بشر است، كمتر مورد توجه اقشار مبارز و روشنفكر فلسطينى قرار مى‌گرفت.
اسلام در عرصه تاريخى مبارزات فلسطين‌ براى بررسى دقيقتر نقش اسلام در عرصه سياسى مبارزات فلسطينيان، لازم است به نقش تاريخى رهبران اسلامى اشاره كنيم.
از سال ١٢٩٦ (١٩١٧ م) كه اعلاميه بالفور صادر شد، رهبران سنّتى مسلمان كه به عنوان امام جماعت و جمعه و مفتى مسلمانان بوده‌اند، وظيفه اعلام اعتراض به مقامات بالا را به عهده داشته‌اند. در دهه ١٣١٠ (١٩٣٠ م) رهبران حركتهاى مردمى روحانيونى مانند شيخ عزّالدّين قسّام بودند كه بنيانگذار عمليّات مسلّحانه در مبارزه فلسطينيها بر ضدّ استعمار و قيموميت بودند. قسّام تحصيلات خود را در دانشگاه الازهر مصر به پايان رسانده و منصب امامت جماعت مسجد «استقلال» حيفا را برعهده داشته است. يكى ديگر از اين روحانيون «حاج امين الحسينى» مفتى اعظم فلسطين بود كه «حزب العربى الفلسطينى» را تأسيس كرد كه آميخته‌اى از اسلام و عربيّت بوده است و اغلب اعراب تا