خاورميانه داراى ويژگيهاى يگانه و شاخصى است كه مانند آن را در كمتر منطقه‌اى از جهان مى‌توان يافت، در اين منطقه شش نژاد گوناگون در كنار هم زندگى مى‌كنند. اين منطقه زادگاه سه دين بزرگ اسلام و مسيحيت و يهوديت است و فرهنگ آن بر اصول اسلام بنيان گذاشته شده است.

از ديگر ويژگى‌هاى مهم خاورميانه مى‌توان به برخورد قاره‌هاى اروپا، آسيا و آفريقا در امتداد مديترانه و درياى سرخ اشاره كرد كه در اين ميان نقش كانال سوئز اهميت چشمگير دارد و سبب شده است خاورميانه به صورت گذرگاهى ميان اروپا و خاور زمين عمل كند و نقش ترانزيتى بيابد.

با توجه به اهميت خاورميانه در چرخه قدرت و اقتصاد جهانى و ويژگيهاى برجسته آن از زواياى مختلف، شاهد اثرگذارى فزاينده آن بر نظام تصميم‌گيرى جهانى هستيم. اين منطقه در بر گيرنده ٢٣ درصد جمعيت جهان است. ٣٠ درصد منابع معدنى از جمله ٧٤ درصد از ذخاير نفت خام جهان، ٥٠ درصد از ذخاير كشف شده گاز طبيعى، ٥ درصد كنف، ٢٠ درصد توليدات پنبه، ٣٠ درصد فسفات، ٣٥ درصد قلع، ١٠ درصد اورانيم و ١٧ درصد توليد برنج را در دست دارد.

به نظر مى‌رسد همين شرايط ويژه سبب شده كه كشورهاى غربى به ويژه آمريكا نگاهى ويژه به خاورميانه داشته همواره به آن چشم طمع دوخته باشند كه نمونه آن را مى‌توان در برنامه‌ريزى براى تشكيل خاورميانه بزرگ در سال ٢٠٠١ و پس از شكست آن، تشكيل خاورميانه جديد در سال ٢٠٠٦ مورد مشاهده قرار داد. ٤٦