مقالات در تحليل دانستني‌هاى علمى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٢ - (٤) ماده مقدم است يا معنى؟

از (معنى) روح باشد جواب سئوال مذكور از نظر فلسفه منفى است‌[١] زيرا ماده علت وجود روح نميباشد بلكه سبب وجود روح اراده پروردگار است، ماده داراى وجود ضعيف است روح و مجردات وجود قوى و شديد دارند هيچگاه وجود ضعيف بر وجود شديد مقدم شده نميتواند. و ازين جا جواب وجه سوم نيز ظاهر شد زيرا ماده و عالم طبيعت اثر و معلول اراده آفريده‌گار است و بدون اراده خدا ماده وجود گرفته نميتواند و لذا ماده مؤخر از معنى ميشود و معنى بر ماده مقدم ميشود[٢]

روى بيان بالا هر گاه اين سئوال در آينده از شما بشود و يا كسى آنرا بعنوان ادعا بگويد شما در جوابش‌


[١] - بنا بنظريه آنهائيكه روح را حدوثا و بقاء مجرد ميدانند و رشته بحث درين جا طولانى ميباشد

[٢] - هر چند اطلاق لفظ معنى بر خداوند بلكه بر روح بى مناسب است