علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٢ - معقولیت ایمان
حقانیت اسلام. همچنین برهان حدوث، یا وجوب و امکان به یکسان از سوی فلاسفه و متکلمان مسیحی و مسلمان مورد استفاده قرار میگیرد.
نکته دوم، آن که کسانی مانند زاگزبسکی به این سنخ اشکالات پاسخ دادهاند. پاسکال در زمانه رویارویی گسترده ادیان زندگی نمیکرد تا بحث انتخاب میان آنها مطرح گردد. وی در برابر کسانی که اساس دینداری را _ که در مسیحیت متجسد بود _ نامعقول میدانستند، میکوشید معقولیت آن را نشان دهد و این استدلال در این حد کارآیی دارد.[١] همچنین، به گفته موریس، مصب این برهان، اثبات یا انکار خدای مسیحی است، نه صدق و کذب دیگر ادیان. از این رو، باید زمینه طرح این استدلال در نظر داشت و سپس به آن خرده گرفت.[٢]
اشکالات گروه چهارم بیشتر میکوشند نشان دهند که چنین ایمانی منفعتپرستانه و در نتیجه غیر اخلاقی است.[٣] از این منظر، ایمان مصلحتاندیشانه و منفعتپرستانه غیر اخلاقی است و با دیدگاه ادیان ناسازگار. گویی در این جا شخص خودمغزشویی[٤] میکند و به خود میباوراند که خدایی هست. گولدینگ پاسخ میدهد میان ایمان و در پی منافع خود بودن منافاتی نیست و اشکالی ندارد که شخص از سر منفعت نیز ایمان بیاورد. خطا آن است که شخص عملی غیر اخلاقی مرتکب شود، نه آن که در پی منافع و مصالح خویش باشد. وانگهی، فرض قضیه در جایی است که (الف) دلیلی به سود الحاد
و خداباوری در اختیار شخص نیست و (ب) ما ناگزیر به تصمیمگیری هستیم. البته
این مرتبه نازله ایمان است؛ با این حال مورد قبول ادیان یهودی، مسیحی و اسلام است.
در واقع، از نظر پاسکال، چنین ایمانی مقدمه زندگی و حیات ایمانی قویتر و
عمیقتری است.[٥]
سرانجام گولدینگ، پس از تحلیل اشکالات و پیشنهاد برخی اصلاحات جزیی در استدلال پاسکال، یعنی تغییر ارزش بینهایت به ارزش محدود، اما عالی. همچنین تأکید بر توجیه و فایده عملی چنین استدلالی، در مجموع آن را کارآمد ارزیابی میکند.[٦]
فیلیپ کویین نیز اعتراضات اخلاقی به این استدلال را به تفصیل بررسی میکند و نشان میدهد استدلال پاسکالی در جایی که براهین دیگر از کار باز میمانند، قدرت
[١].Ibid., p. ٣٨٩.
[٢].Philosophy of Religion: an historical introduction, p. ٦٢.
[٣]."Pascalian Wagering", p. ٥٤٢.
[٤]."The Wager Argument", p. ٣٩١.
[٥].Self-brainwashing.
[٦].Ibid., p. ٣٩١-٣٩٢.