علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٠ - معقولیت ایمان
متفاوتی میتوان دید؛ برای مثال، ویلیام لیکان و جرج شلزینگر در مقاله خویش، چندین اعتراض ناوارد و دو اعتراض اساسی را بر ضد استدلال شرطبندی پیش میکشند. اولین اعتراض جدی آن است که این استدلال در مواجهه با مسأله شهادت ناکارآمد است. تصور کنید که کسی قرار باشد به دلیل دینداری شهید شود، در این صورت این شرط به سود او نیست. دومین اشکال، آن است که فرض کنیم به جای یک خدای مسیحی خدایان متعدد مشرکان مانند، بعل و هبل باشند، در این صورت، مؤمن مسیحی ضرر کرده است.[١] اما از نظر آنتونی فلو، مهمترین، نه تنها، اشکال شرطبندی پاسکال آن است که شخص را میان تنها دو گزینه مخیر کرده است: ایمان کاتولیکی یا انکار آن. حال آن که در فضای جهل نسبت به واقعیت امر، گزینههای بیشماری را میتوان تصور کرد.[٢]
لیندا زاگزبسکی پس از بحثی مفصل در باره زمینه شکلگیری و کاربست این استدلال سه اعتراض اصلی را مطرح میکند و به هر سه پاسخ میدهد. این اعتراضات عبارتاند از:
١) اعتراض تعدد خدایان؛[٣]یعنی همان اشکال فلو که گویی شخص تنها بین دو گزینه مخیر است، حال آن که با دعاوی متعارض ادیان چه باید کرد. پاسخ، آن است که پاسکال در فضای تکثر دینی که در آن مساجد در کنار کلیساها باشند، زندگی نمیکرد. وی با مردمی مواجه بود که ناگزیر به اتخاذ موضع بودند و با گزینههای حیاتی[٤] رویاروی بودند. از این رو، باید میان مسیحیت یا الحاد یکی را انتخاب میکردند؛
٢) خداوند خواهان ایمان اصیل و حقیقی است، نه ایمان منفعتطلبانه. پاسخ، آن است که پاسکال با کسی سخن میگوید که هنوز عقلاً به هیچ سمتی تمایل پیدا نکرده و نمیتواند تصمیم بگیرد. سخن از ایمان حقیقی نیست، بحث از انتخاب معقول است؛
٣) ایمان امری اختیاری نیست. پاسخ، آن است که پاسکال نمیگوید که شما فوراً باور کنید؛ بلکه فقط وجود خدا را امری محتمل و معقول بدانید و با انجام شعایر دینی به تدریج این باور واقعی هم در شما شکل خواهد گرفت. زاگزبسکی در تبیین این نکته وارد بحثی دقیق میشود که طرح آن خارج از حوصله این نوشته است.[٥]
در واقع، این اشکالات دامنه گستردهای دارند؛ از قبیل:
١) غیر اخلاقی بودن؛
[١]. Ibid, p. ١٧١.
نیز مقایسه کنید با: تاریخ فلسفه، ج٤: از دکارت تا لایبنیتس،ص٢١٤-٢١٦.
[٢]. "You bet your life: Pascal’s Wager Defended", in Contemporary Perspectives on Religious Epistemology.
[٣]. A Dictionary of Philosophy, p. ٢٦٣.
[٤].The many gods objection.
[٥].Live options.