علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٨ - گونهشناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث
زنده است.[١]
ب. هدایتِ فطری معنوی
دومین نوع هدایت فطری انسان، راهنمایی جهت تأمین نیازهای معنوی است؛ بدینسان كه خداوند سبحان ضروریترین معارف مورد نیاز انسان را به صورت فطری در نهاد او قرار داده است. هر انسانی با الهام فطری میتواند خوب و بد، خیر و شرّ، حق و باطل را تشخیص دهد. قرآن كریم به این نوع هدایت اشاره فرموده است:
وَ نَفْسٍ وَ مَا سَوَّاهَا * فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَ تَقْوَاهَا؛[٢]
سوگند به جان آدمی و آن كس كه آن را (آفریده و) منظّم ساخته، سپس فجور و تقوا (شرّ و خیرش) را به او الهام كرده است،
امام صادق٧، در تبیین این آیه، در روایتی میفرماید:
أی عَرَّفَها و ألهَمَها، ثُمّ خَیَّرَها فاختارَت؛[٣]
آن گاه نفْس را [میان گزینش هریک از این دو] مخیّر نمود و او صاحب
اختیار شد.
در روایتی دیگر از آن حضرت، «فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَ تَقْوَاهَا»، به شناخت حق از باطل تفسیر شده است.[٤]
افزون بر این، در آیهای دیگر خداوند میفرماید:
و هدیناه النجدین؛[٥]
او را به هر دو راه هدایت كردیم.
و امام صادق٧ در پاسخ شخصی به نام حمزة بن محمد _ كه مقصود از این آیه را پرسید _ فرمود:
نَجْدُ الخَیرِ وَ نَجْدُ الشَّرِّ؛[٦]
راهِ نیكی و راه بدی.
[١]. ر.ک: دانشنامه عقاید اسلامی،ج٧،ص٣٧٨.
[٢]. سورهشمس،آیه٧، ٨.
[٣]. تفسیر القمی،ج٢،ص٤٣٤.
[٤]. بحارالانوار،ج٢٤،ص٧٢،ح٦.
[٥]. سورهبلد،آیه١٠.
[٦]. الكافی،ج١،ص١٦٣،ح٤.