تفسیرش آن را نقل نمی‌کند. شگفت آورتر آن که حدیث یوم الانذار را در تاریخش به تفصیل می‌آورد، ولی در تفسیرش در ذیل آیۀ «وَ أَنْذِرْ عَشیرَتَکَ الْأَقْرَبینَ»،[١] برخی از کلمات محوری روایت را با تعبیر «کذا و کذا» تغییر می‌دهد و حدیث را از حیّز انتفاع خارج می‌سازد. وی در تاریخش این روایت را _ که با یک متن و سند است _ چنین نقل می‌کند: پیامبر در روز انذار به بستگانش، پس از مقدماتی فرمود:

فأیّکم یوازرنی علی هذا الامر علی أن یکون أخی و وصیی و خلیفتی؛

چه کسی از شما مرا در این رسالت خطیر یاری می‌کند تا برادر و وصیّ و جانشین من باشد؟

امیر مؤمنان با آن که از همه سنش کمتر بود، پذیرفت و پیامبر هم نسبت به وی فرمود:

إنّ هذا أخی و وصیی و خلیفتی؛[٢]

او برادر، وصیّ و جانشین من است.

ولی همین روایت را در تفسیرش، با این که متن و سند دقیقاً همان است که در تاریخش آورده است، بدین صورت نقل می‌کند:

فأیّکم یوازرنی علی هذا الأمر، علی أن یکون أخی و کذا و کذا.

و همچنین کلام پیامبر٦ را در بار‌ه علی٧ چنین می‌آورد:

إنّ هذا أخی و کذا و کذا.[٣]

کوتاه سخن، آن که این نوع دست کاری‌ها در متون روایی و تاریخی زمانی قابل شناسایی است که نقل‌های گوناگون در کنار یکدیگر مورد ملاحظه و ارزیابی قرار گیرند.

٩. شناسایی ‌ادعاهای خلاف واقع

از موارد با برکت در بررسی‌های تطبیقی، کشف و شناسایی ‌دروغ‌ها، ادعاهای بی‌اساس، تهمت‌های ناروا، و فضائل ساختگی نسبت به برخی از چهره‌هاست.

کم نیست مواردی که مطلب مشکوک و موهون با روایتی ساختگی آغاز شده و کم کم به صورت قول قطعی و جزمی در نسل‌های بعدی درآمده است؛ نمونه ذیل از این دست

[١] . در المنثور،ج٦،ص٢٤٤.

[٢] . تاریخ ابن عساکر،ج٤٢،ص٣٦٢.

[٣] . مطالب السؤول فی مناقب آل الرسول،ص٩٨.