إنَّ لِلهِ عَلَی النّاسِ حُجَّتَینِ: حُجَّةً ظاهِرَةً و حُجَّةً باطِنَةً، فَأَمَّا الظّاهِرَةُ فَالرُّسُلُ وَ الأَنبِیاءُ وَ الأَئِمَّةُ:، و أمَّا الباطِنَةُ فَالعُقولُ؛[٢]

ای هشام، خداوند، دو حجّت بر مردم دارد: حجّت آشكار و حجّت پنهان. حجّت آشكار، رسولان، پیامبران و امامان‌اند، و حجّت پنهان، خردهایند.

همچنین امام صادق٧ می‌فرماید:

حُجَّةُ اللّه‌ِ عَلَی العِبادِ النَّبِیُّ، وَ الحُجَّةُ فیما بَینَ العِبادِ و بَینَ اللّه‌ِ العَقلُ؛[٣]

حجّت خداوند بر بندگان، پیامبر است و حجّت میان بندگان و خداوند،
خرد است.

و نیز در روایتی ابن سكیت از امام رضا٧ پرسید:

فَما الحُجَة عَلَی الخَلقِ الیوم؟ فقال: العَقلُ؛[٤]

امروز حجت خداوند بر مردم چیست؟ فرمود: خرد.

٣ . هدایت تشریعی

سومین نوعِ هدایت همگانی، هدایت تشریعی است. این نوع هدایت در واقع، مكمّل هدایت فطری و عقلی است.

توضیح مطلب این كه اگر فطرت و عقل می‌توانستند راه تكامل انسان را ارائه كنند، نیازی به وحی و هدایت تشریعی از طریق پیامبران وجود نداشت؛ ولی از آنجا كه ادراكات فطری و عقلی، اجمالی وكلّی است، انسان برای دست‌یابی به باورهای صحیح اعتقادی در باره مبدأ و معاد، و شناخت درستِ برنامه تكامل، و تشخیص دقیق راه سعادت خویش،

[١]. ‌ر.ک: دانش‌نامه عقاید اسلامی‌،ج١،ص٢٩١ حجیتخرد.

[٢]. ‌الكافی‌،ج١،ص١٦،ح١٢.

[٣]. همان‌،ج١،ص٢٥،ح٢٢.

[٤]. ‌همان‌،ج١،ص٢٤،ح٢٠.