جهاد اكبر - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٤ - سفارش به طلاب

خلاف انتظار است مشاهده كنند، از دين منحرف مى‌شوند؛ از روحانيت برمى‌گردند، نه از فرد. اى كاش از فرد برمى‌گشتند و به يك فرد بدبين مى‌شدند. ولى اگر از يك روحانى عملى ناشايست و بر خلاف نزاكت ببينند، تجزيه و تحليل نمى‌كنند همچنان كه در ميان كسبه افراد نادرست و منحرف وجود دارد و در ميان اداريها اشخاص فاسد و زشتكار ديده مى‌شود، ممكن است در ميان روحانيون نيز يك يا چند نفر ناصالح و منحرف باشد. لذا اگر بقالى خلاف كند، مى‌گويند فلان بقال خلاف‌كار است. اگر يك عطار عمل زشتى مرتكب گردد، گفته مى‌شود فلان عطار زشتكار است. ليكن اگر آخوندى عمل ناشايسته‌اى انجام دهد، نمى‌گويند فلان آخوند منحرف است، گفته مى‌شود آخوندها بدند! وظايف اهل علم خيلى سنگين است؛ مسئوليت علما بيش از ساير مردم مى‌باشد. اگر به «اصول» كافى‌ [٢]، كتاب وسائل‌ [٣]، به ابواب مربوط به وظايف علما مراجعه كنيد، مى‌بينيد تكاليف سنگين و مسئوليتهاى خطيرى براى اهل علم بيان شده است. در روايت است كه وقتى جان به حلقوم مى‌رسد، براى عالم ديگر جاى توبه نيست، و در آن حال توبه وى پذيرفته نمى‌شود؛ زيرا خداوند از كسانى تا آخرين دقايق زندگى توبه مى‌پذيرد كه جاهل باشند. [٤] و در روايت ديگر آمده است كه هفتاد گناه از

[٢] «اصول» كافى، «كتاب فضل العلم»، ابواب: صفة العلماء، بذل العلم، النهى عن القول بغير علم، استعمال العلم، المستأكل بعلمه و المباهى به، لزوم الحجة على العالم، و «باب النوادر».

[٣] وسائل الشيعة، ج ١٨ صفحات ٩- ١٧، ٩٨- ١٢٩، «كتاب القضاء»، «ابواب صفات القاضى»، باب ٤، ١١، ١٢.

[٤] عن جميل بن درّاج قال سمعت أبا عبد اللّه، عليه السّلام، يقول: إذا بلغت النّفس ههنا (و أشار بيده إلى حلقه.) لم يكن للعالم توبة. ثمّ قرأ: «إنَّما التَّوْبَةُ عَلَى اللَّه لِلذَّينَ يَعْمَلوُنَ السُّوءَ بِجَهالَةٍ.» (جميل بن درّاج گويد از امام صادق (ع) شنيدم كه مى‌فرمود: هنگامى كه جان به اينجا رسد (و با دست خود به گلويش اشاره فرمود) براى عالم جاى توبه نمى‌ماند.

سپس حضرت اين آيه را تلاوت فرمود: «همانا توبه براى كسانى است كه از روى نادانى بدى مى‌كنند.») (نساء- ١٧) «اصول» كافى، ج ١، ص ٥٩، «كتاب فضل العلم»، «باب لزوم الحجة على العالم ...»، حديث ٣.