برخوردار بود، به طورى كه او را «داهية العرب» مى‌گفتند، و حتى آن قدر سياست، هوش، فراست و تدبير او معروف شده بود كه مى‌گفتند على سياست معاويه را ندارد، وگرنه مى‌توانست بر او پيروز شود! و كار به دست معاويه نمى‌افتاد! و شايد در همين رابطه بود كه مولا اميرالمؤمنين(عليه السلام) فرمودند: «لَولا كراهيَةُ الْغَدْرِ لَكُنْتُ مِنْ أَدْهى النّاسِ»١ به خدا قسم معاويه از من باهوش تر، با تدبيرتر و با سياست تر نيست، ولى تقوا جلوى من را گرفته و نمى‌توانم هر كارى را انجام دهم.

در اين جا نكته اى را به عنوان جمله معترضه عرض كنم؛ ممكن است در اذهان ساده اين شبهه مطرح مى‌شود كه، اگر اميرالمؤمنين(عليه السلام) با معاويه، يا با سايرين، مقدارى مماشات كرده بودند، كار به اين جا نمى‌كشيد. امروزه براى تضعيف مقام ولايت به طور كلى، و مقام عصمت پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) و ائمه اطهار(عليهم السلام)به طور خاص، خيلى مى‌كوشند تا خدشه هايى در رفتار آن ها وارد كنند، شبهه هايى ايجاد كنند، تا نسل آينده ما آن ايمان عميق را به عصمت و برترى آن ها در همه شؤون نپذيرند. در اين راستا اين شبهه را اقا مى‌كنند كه شايد يك راه بهترى هم بوده و شايد اين بزرگواران در برخى موارد اشتباه كرده اند. «شايد» كه مطرح شد، فتح باب مى‌شود، آن گاه زير سؤال بردن همه چيز امكان پذير مى‌شود. همچنان كه الان اين گونه كارها را انجام مى‌دهند.

خوب، ممكن است شبهه به اين صورت مطرح شود (البته من را به خاطر اين كه شبهه را ترسيم مى‌كنم معذور بداريد) براى اين كه شبهه را تبيين كنم ناچارم مقدارى توضيح بدهم، انشاء الله بعد از طرح شبهه جواب آن را به روشنى عرض خواهم كرد.

مثلاً در مقام شبهه به اين صورت مى‌گويند كه زمانى كه مردم آمدند و با على(عليه السلام) ، با آن هجوم عجيب و بى سابقه بيعت كردند،كه خود اميرالمؤمنين(عليه السلام) از آن بدين گونه تعريف مى‌فرمايد كه نزديك بود حسنين(عليهما السلام) زير دست و پا بمانند، در بين مردم كسانى آمدند با حضرت بيعت كردند كه شخصيت هاى برجسته آن روز بودند، به عنوان نمونه طلحه و زبير آدمهاى معمولى نبودند. همان گونه كه مى‌دانيد، خليفه دوم شوراى شش نفره اى را تعيين كرده

[١] نهج البلاغه، خطبه ٢٠٠.