به عنوان مثال، تفصيل و تبيين جزئيات احكام در قرآن نيامده است، همچنين آياتى از قرآن كريم مجمل است و نياز به تبيين و توضيح دارد. بنابراين قرآن از بسيارى از جهات «صامت» است يعنى براى انسانهاى عادى، بدون تفسير و تبيينِ كسى كه با غيب ارتباط دارد و به علوم الهى آگاه است قابل استفاده نيست.

پيامبر و تبيين قرآن

يكى از وظايف پيامبر(صلى الله عليه وآله) نسبت به امّت، تبيين آيات الهى است. قرآن كريم خطاب به پيامبر(صلى الله عليه وآله) مى‌‌فرمايد: وَ اَنْزَلْنا اِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنّاسِ ما نُزِّلَ اِلَيْهِم[١]؛ ما قرآن را بر تو نازل كرديم و وظيفه توست كه قرآن را بر مردم بخوانى و معارف آن را براى ايشان تبيين نمايى؛ زيرا چنان كه اشاره شد، قرآن كلام الهى است و با اين كه بسيار تنزّل يافته تا به صورت كلمات و آيات درآمده و در اختيار مسلمانان قرار گرفته است. در عين حال معارف آن، چنان عميق است كه درك آنها براى انسان‌‌هاى عادى چندان آسان نيست، لذا قرآن از اين جهت نزد انسان‌‌هاى عادى صامت است و نياز به تفسير و تبيين پيامبر(صلى الله عليه وآله)و ائمّه معصوم دارد. بر همين اساس خداوند متعال خطاب به پيامبر مى‌‌فرمايد: «ما قرآن را بر تو نازل كرديم تا آن را براى مردم تبيين كنى».

بنابراين آيات قرآن تفسيرى خاص خود دارند كه اين تفسير وتبيين و علوم آن نزد پيامبر(صلى الله عليه وآله) و ائمّه معصومين(عليهم السلام) است آنها نيز معارف قرآن را در اختيار مسلمان‌‌ها گذاشتند و پيام قرآن را به گوش مردم رسانيدند. پس قرآن به اين اعتبار صامت است و پيامبر(صلى الله عليه وآله) و ائمّه(عليهم السلام) معارف قرآن را بيان فرموده‌‌اند. لكن بايد توجه داشت كه قرآن سخن خويش را طبق دلخواه مخاطب بيان نمى‌‌كند بلكه حقيقت را مى‌‌گويد، خواه موافق خواهشِ دلِ او، يا مخالف هواى نفس وى باشد. و نيز شياطين انس حق ندارند خواسته‌‌هاى خود را بر قرآن تحميل كنند و به اسم برداشت خود از قرآن، كلام خداوندى را به رأى خود تفسير كنند، كه در اين باره درآينده به تفصيل سخن خواهيم گفت.

[١] نحل، ٤٤.