درس چهارم: تأثير اسلام بر ساختار سياسى و اجتماعى ايران‌ ورود اسلام نقطه عطفى در تحولات سياسى و اجتماعى ايران زمين به شمار مى‌آيد. با ورود اسلام همه حوزه‌هاى سياسى، اجتماعى و ادارى كشور دستخوش دگرگونى گشت «١» و آرام آرام انقلابى در ايران پديد آمد كه بخش وسيعى از مظاهر حيات ايرانيان را در بر گرفت. «٢» سقوط سلسله ساسانى به دست مسلمانان تاريخ اين سرزمين را وارد مرحله‌اى نوين ساخت كه آميخته‌اى از سنت و فرهنگ ايرانى- اسلامى بود.
دگرگونى وضعيت سياسى‌ پيش از ورود اسلام، سرزمين ايران به لحاظ سياسى زير سلطه پادشاهانى اداره مى‌شد كه سراسر عصر حكومت آنها به ستمگرى و فساد مى‌گذشت. كاخهاى باشكوه و بزرگ پادشاهان ساسانى نشانگر وسعت ستمى است كه به مردم وارد مى‌شد. ترديدى نيست كه زينت اين كاخها از دست رنج رعايا و يا از غنايمى بود كه با ريخته شدن خون سربازان در جنگ به دست مى‌آمد «٣». در جامعه تصويرى از شاه ارائه گشته بود كه شاه را سايه خدا و اطاعت از او را بر همگان لازم و ضرورى بر مى‌شمرد. در نتيجه مردم به ساختار سياسى جامعه كه بر محوريت اشراف و موبدان جبار و ستمگر استوار بود، بسيار معترض بوده، براى دگرگونى و اضمحلال آن لحظه شمارى مى‌كردند.