آشنايى با تاريخ اسلام و ايران

آشنايى با تاريخ اسلام و ايران - برهانیان، عبدالحسین؛ زمانی و منجزی - الصفحة ١٤

مسلمان شدن اين عده سبب شد كه خبر اسلام كمابيش به ايران رسيده، اذهان توده جامعه تا حدودى با اين آيين آشنا شود و بدين وسيله مقدمات گرايش ايرانيان به اسلام فراهم گرديد.
ورود همه جانبه و گسترده اسلام به ايران، در عصر خلافت ابوبكر و عمر بود كه مسلمانان در صدد توسعه جغرافياى جهان اسلام برآمدند. ايران و شام، كه نزديك‌ترين كشورها به جزيرةالعرب بودند، بيش ازساير نقاط در كانون توجه مسلمانان قرار گرفتند.
گسترش دين اسلام در اطراف و اكناف شبه جزيره از زمان حيات پيامبر (ص) مطرح بوده است «١»؛ ولى به دلايلى اين برنامه پس از رحلت پيامبر (ص)، به خصوص از زمان خلافت عمر، شكل واقعى به خود گرفت. بخش عمده‌اى از دوران كوتاه خلافت ابوبكر (١١- ١٣ ق.) به حل و فصل مشكلات داخلى گذشت. «٢» پايان درگيرى‌هاى داخلى، مسلمانان را براى جهاد و اشاعه اسلام به خارج از شبه جزيره كشاند و آنها را به فكر ستيز با دو امپراتورى قدرتمند ايران و روم انداخت. در اين عصر على رغم فتوحات مسلمانان در سرزمين شامات، در حوزه ايران پيشرفت چندانى نصيب لشكر اسلام نشد و مسلمانان به همان فتوحات سرحدى بسنده كردند.
با به قدرت رسيدن عمر (١٣ ق.) فتوحات وارد مرحله‌اى نو گشت. عمر پس از استقرار و تثبيت امور خلافت با مطيع ساختن قبايل عرب يك دولت دينى متمركز و نيرومند ايجاد كرد.
خليفه دوم در همان ابتداى امر مردم را طى خطبه‌اى به جهاد فرا خواند و گفت: «اى مسلمانان خداى تعالى پيغمبر (ص) را وعده داده است كه شرق و غرب جهان، امت او را شود ... خداى تعالى وعده خود خلاف نكند.» «٣» در هر صورت، در سال ١٣ هجرى مسلمانان با يك لشكر انبوه و قدرتمند از دو جبهه به بلاد مشركين حمله‌ور گرديدند. لشكريان اسلام از سويى رو به مرزهاى امپراتورى روم نهادند و از سوى ديگر مرزهاى ايران زمين را در پيش گرفتند. «٤»