الهيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٩ - ابن سينا

علماى مشّائى بغداد هستند در برابر مغربيّين كه به شارحان ارسطوئى همچون اسكندر افروديسى [١] و ثامسطيوس [٢] و يحيى النّحوى [٣] اطلاق مى‌شود [٤] و ابن سينا در كتاب الانصاف خود ميان اين دو گروه يعنى مشرقيّين و مغربيّين به انصاف و حكميّت برخاسته و صد و بيست و هشت هزار مسأله را در آن كتاب ذكر كرده است. [٥] افكار فلسفى ابن سينا در شفا به وسيله شاگردان و شاگردان شاگردان او بسيار سريع منتشر شد. بهمنيار بن مرزبان شاگرد ابن سينا در تدوين كتاب التحصيل [٦] تحت تأثير مستقيم استاد خود بود و شاگرد برجسته بهمنيار، ابو العباس لوكرى، كتاب بيان الحقّ بضمان الصّدق [٧] را تأليف كرد و به وسيله او فلسفه مشّائى كه مبتنى بر عقايد و آراء

[١] Alexanderof Aphrodisias .

[٢] Thernistius .

[٣] John Philoponos .

[٤] مقدمه عبد الرحمن بدوى بر ارسطو عند العرب، ص ٢٤.

[٥] المباحثات، ص ٣٧٥. براى آگاهى بيشتر از كلمه «مشرقيّه»، رجوع شود به مقاله نالينوC .Nallio كه به وسيله عبد الرّحمن بدوى ترجمه و تحت عنوان: «محاولة المسلمين ايجاد فلسفة المشرقيّة» در كتاب «التراث اليونانى فى الحضارة الاسلاميّة» (قاهره، ١٩٤٦ م) ص ٢٩٣- ٢٤٥ چاپ شده است و همچنين تحقيق مفيد و ممتّع دكتر يحيى مهدوى كه در فهرست خود ذيل الحكمة المشرقيّة ص ٧٨- ٨٠ آورده‌اند.

[٦] اين كتاب به وسيله مرحوم مرتضى مطهّرى تصحيح و در سال ١٣٤٩ ه ش. به وسيله دانشكده الهيّات و معارف اسلامى دانشگاه تهران، چاپ شد و ترجمه فارسى آن تحت عنوان «جام جهان نماى» به وسيله استاد عبد اللّه نورانى تصحيح و در سال ١٣٦١ ه ش. به وسيله مؤسّسه مطالعات اسلامى دانشگاه مك‌گيل شعبه تهران به چاپ رسيد.

[٧] از كتاب بيان الحق لوكرى نسخه‌اى كامل به شماره ١٠٨ در كتابخانه مركزى دانشگاه موجود است و قسمت مدخل از منطق آن به اهتمام دكتر ابراهيم ديباجى تصحيح و با مقدمه‌اى مبسوط و مفيد به وسيله انتشارات امير كبير در سال ١٣٦٤ ه ش. چاپ شده است و بخش علم الهى به اهتمام همين مصحّح در سال ١٣٧٣ به وسيله مؤسّسه بين المللى انديشه و تمدّن اسلامى مالزى چاپ شده است.