زندگانى رئيس مذهب تشيع حضرت جعفر بن محمد(ع) - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ١٤ - دانشگاه بزرگ

اشتباه است اگر بخواهيم دستاوردهاى اين مدرسه را فقط محدود به كسانى كنيم كه در آن به تحصيل علم پرداخته و معاصرانش از آن چيزها آموخته باشند، بلكه دستاوردهاى اين مدرسه در انديشه‌هايى است كه در جامعه ايجاد كرده و در مردان پرورش يافته‌اى است كه سيماى تاريخ و سيماى مسلمانان را دگرگون ساختند و تمدّنى را پديد آوردند كه تا قرنهايى دراز پايدار و پا برجا بود.

در تاريخ ثبت است كه شمار كسانى كه مستقيما از افكار و انديشه‌هاى اين دانشگاه سيراب شده‌اند، به چهار هزار تن مى‌رسيده است. [١] و زمانى اهميت اين مسئله براى ما روشن مى‌شود كه بدانيم اين مدرسه در آگاهى بخشى به مردم مسلمان دوران خود و نيز مسلمانانى كه تا امروز از پى آنها آمده‌اند و نقش اول داشته و اينكه فرهنگ اصيل اسلامى تنها از اين چشمه فيّاض، جريان گرفته است، چرا كه پژوهشهاى انجام شده ثابت كرده است كه فرهنگهاى رواج يافته در ميان مسلمانان از انديشه‌هاى مسيحى و يهودى، افراد نفوذى آنان سرچشمه گرفته و يا از انديشه‌هاى فلاسفه يونانى و هندى كه كتابهايشان به عربى ترجمه شد و مسلمانان اصول و انديشه‌هاى خود را بر اساس آنها بنيان نهادند، تأثير پذيرفته است.


[١] - ابن عقده زيدى نام راويانى را كه از حضرت صادق روايت نقل كرده‌اند، جمع آورى‌كرده كه شمار آنان چهار هزار تن است. امّا ابن قضائرى با استدلال بر نظر ابن عقده بر اين شمار افزوده است.