قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٨ - اقسام حال

در اينمثال « مسرعا » حال است از « كاف » و چون مضاف بكاف يعنى « ذهاب » عامل در « مسرعا » مى‌باشد آوردن اينحال جايز است.

اقسام حال‌

حال داراى اقسامى است كه ذيلا بآنها اشاره مى‌كنيم:

١- حال منتقله: و آن حالى است كه دلالت كند بر تغيّر حال ذوالحال مانند:

جائنى زيد راكبا كه وصف ركوب دائما براى « زيد » ثابت نبوده بلكه گاهى راكب و زمانى راجل مى‌باشد.

٢- حال لازمه: و آن حالى است كه دلالت بر ثبوت و عدم انتقال حال و ذوالحال نمايد و آن در سه مورد است:

الف: در جائيكه حال جامد و غير مؤوّل به مشتق باشد مانند:

هذا مالك ذهبا كه « ذهب » بودن قابل انتقال از ذوالحال نمى‌باشد.

ب: در مورديكه حال مؤكّده باشد مانند:

ولّى مدبّرا.

ج: در جائيكه عامل بر تجدد ذوالحال دلالت مى‌كند مانند:

خلق الانسان ضعيفا.

٣- حال مقصوره: و آن عبارتست از حالى كه ذاتا و فى نفسه منظور باشد مانند:

جائنى زيد راكبا.

٤- حال موطئه: و آن عبارتست از حالى كه مقدّمه براى ذكر غير مى‌باشد و آن جامد و موصوف مى‌باشد نظير:

فتمثّل لها بشرا سويّا.

شاهد در « بشرا » است كه حال موطئه بوده و همانطوريكه ملاحظه مى‌كنيم جامد و موصوف است و صفتش « سويّا » مى‌باشد.

٥- حال مقارنه: و آن اينستكه زمان حال و عاملش متّحد باشد مانند: