قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٦ - «او»

٥- اسمى كه لفظا يا محلّا منصوب بوده و معمول است براى محذوفى كه مفسّر آن كلمه بعد از « فاء » مى‌باشد مانند: امّا زيدا فاضربه.

٦- ظرفى كه معمول براى « امّا » است مانند: امّا اليوم فانّى ذاهب.

«امّا»

بكسر همزه و تشديد ميم داراى پنج معنا است:

١- شك/ مانند:/ جائنى امّا زيد و امّا عمرو

٢- ابهام/ مانند:/ و آخرون مرجون لامر اللّه امّا يعذّبهم و امّا يتوب عليهم.

٣- تخيير/ مانند:/ امّا ان تعذّب و امّا ان تتّخذ فيهم حسنا.

٤- اباحه/ مانند:/ تعلّم امّا فقها و امّا نحوا.

٥- تفصيل/ مانند:/ امّا شاكرا و امّا كفورا.

«او»

حرف عاطف است و داراى دوازده معنا مى‌باشد:

١- شك مانند: لبثنا يوما او بعض يوم.

٢- ابهام مانند: انّا او ايّاكم لعلى هدىّ او فى ضلال مبين‌ .

٣- تخيير و آن بعد از فعل طلب واقع ميشود مانند: تزوّج هندا او اختها.

٤- اباحه و آن نيز بعد از فعل طلب واقع ميشود و فرقش با تخيير آنستكه در اباحه جمع بين متعاطفين ممكنست ولى در تخيير ممكن نيست مانند: تعلّم فقها او نحوا.

٥- جمع مطلق همچون « واو » مانند: جاء الخلافة او كانت له قدرا.

٦- اضراب همچون « بل » مانند: ما قام زيد او ما قام عمرو.

٧- تقسيم مانند: الكلمة اسم او فعل او حرف.

٨- بمعناى « الّا » استثنائيه مانند: لا قتلنّه او يسلم.

٩- بمعناى الى مانند: لا لزمنّك او تقضى حقّى.