١ - عقل يكى از منابع و مدارك احكام است هيچ دينى مانند اسلام با عقل پيوند نزديك نداشته و براى آن اهميت قائل نشده است . آرى تنها اسلام است كه عقل را يكى از منابع احكام و اساس دين دانسته است . ( ١ ) فقهاء در استنباط احكام به چهار منبع و مدرك تمسك مىكنند : كتاب ، سنت ، عقل و اجماع . و ميان عقل و شرع رابطه ناگسستنى قائلند كه آن را در اصطلاح خودشان قاعده ملازمه مىنامند و مى گويند : كلما حكم به العقل حكم به الشرع و كلما حكم به الشرع حكم به العقل : هر چه عقل حكم كند ، شرع نيز مطابق آن حكم مىكند ، هر چه شرع حكم كند ، عقل بر طبق آن حكم مىكند .
آرى عقل در فقه اسلامى علاوه بر اين كه خود مستقلا منبع و مدرك احكام است در استنباط از ساير منابع و مدارك نيز مددكار خوبى است .
پس اصل ( هر چه عقل روا دارد ، شرع هم روا مىدارد ) يك اصل ثابت و ديرين است كه هرگز منسوخ نشده و نمى شود . از اين رو پذيرش وارد كردن عقل در حريم دين يكى از جهاتى است كه انطباق اين دين را با مقتضيات زمان آسان كرده و مانع بزرگ جاويد ماندن را از ميان بر مىدارد .
٢ - در اسلام براى هر موضوعى حكمى است يكى ديگر از جهاتى كه به اسلام امكان جاويد ماندن مىدهد اين است كه : در قوانين اسلام حكم هيچ موضوعى فروگذار نشده است . البته اين يك ادعا نيست بلكه يك واقعيت است و براى كسانى كه به اصول فقه اسلام آشنا باشند كاملا روشن مىباشد .

١ - العقل اساس الدين ، جمله اى است از آن حديث بسيار عالى امير مؤمنان ( ع ) از خود پيامبر اكرم ( ص ) نقل مىكند و اين حديث را قاضى عياض در كتاب خود الشفاء بتعريف حقوق المصطفى آورده است .