قابليت تطور نظام اسلام از بسيارى از نظام هاى ديگر بيشتر است . مشكل كشورهاى اسلامى اين نيست كه در آئين اسلام ابزار پيشرفت نيست ، بلكه اين است كه متأسفانه در كشورها تمايل و اراده ى لازم براى استفاده از اين ابزار پيشرفته وجود ندارد ، من با كمال واقع بينى درك مىكنم كه دين اسلام كليه مبادى و اصول لازم را براى پيشرفت و تكامل در بر دارد ( ١ ) بزرگترين افتخار و امتياز علمى شيعه در طول تاريخ باز نگاهداشتن باب اجتهاد است . مجتهدان شيعه حلقه هاى اتصالى ما بين سلسله امامان و شيعه ها هستند اين معنى سبب مىشود دين هميشه تازه و زنده بماند . با گذشت زمان و توسعه روزگار پيش برود . انتظار مىرفت فقه شيعه همه چيز را زير پر گرفته و درباره هر چيز بزرگ و كوچك حكم مشخصى داشته باشد و نسبت به كليه موضوعات تازه احداث حكمى پيدا كرده ، تكليف مردم را روشن كند وفقهاى شيعه جواب گوى مسائل زمان و حلال مشكلات جهانى باشند .
و ليكن فقهاى شيعه به دليل وجود حكومت هاى جائر و جو تقيه و بر كنار بودن آنان از جريانات سياسى و نظامى و اقتصادى و صنعتى جوامع ، فرصت نيافتند آن طورى كه بايد فقه را به طور گسترده ، بحث و بررسى نمايند . بدين جهت فقه اسلامى در هر زمينه ، متناسب با تطورات و تحولات زمان پيش نرفت و از هم سازى و هماهنگى با مسائل روز خصوصا در مسائل سياسى و اقتصادى و اجتماعى باز ماند و در كتاب هاى فقهى باب مخصوصى به طرز اداره مردم و سيستم حكومتى اسلام و مباشرت در امور و اموال عمومى و كفالت و احتياجات شهرى باز نگرديد و در بسيارى از مسائل مهم سياسى ، اجتماعى ، اقتصادى و حقوقى به حد كافى بحث نشد

١ - از كتاب روح سياست جهانى .