تفسير غرائب القرآن ورغائب الفرقان
(١)
٣ ص
(٢)
٣ ص
(٣)
٣ ص
(٤)
٤ ص
(٥)
٤ ص
(٦)
٤ ص
(٧)
١٤ ص
(٨)
١٥ ص
(٩)
١٦ ص
(١٠)
١٧ ص
(١١)
١٧ ص
(١٢)
٢٨ ص
(١٣)
٣٠ ص
(١٤)
٣٠ ص
(١٥)
٣١ ص
(١٦)
٣١ ص
(١٧)
٣٥ ص
(١٨)
٣٥ ص
(١٩)
٣٦ ص
(٢٠)
٣٦ ص
(٢١)
٤٢ ص
(٢٢)
٤٣ ص
(٢٣)
٤٣ ص
(٢٤)
٤٤ ص
(٢٥)
٤٨ ص
(٢٦)
٤٨ ص
(٢٧)
٤٩ ص
(٢٨)
٥٠ ص
(٢٩)
٥٠ ص
(٣٠)
٦٠ ص
(٣١)
٦٢ ص
(٣٢)
٦٢ ص
(٣٣)
٦٣ ص
(٣٤)
٦٣ ص
(٣٥)
٦٤ ص
(٣٦)
٧٢ ص
(٣٧)
٧٤ ص
(٣٨)
٧٤ ص
(٣٩)
٧٥ ص
(٤٠)
٧٥ ص
(٤١)
٨٤ ص
(٤٢)
٨٦ ص
(٤٣)
٨٧ ص
(٤٤)
٨٧ ص
(٤٥)
٨٨ ص
(٤٦)
٩٦ ص
(٤٧)
٩٩ ص
(٤٨)
٩٩ ص
(٤٩)
١٠٠ ص
(٥٠)
١٠٠ ص
(٥١)
١٠٧ ص
(٥٢)
١٠٨ ص
(٥٣)
١٠٨ ص
(٥٤)
١٠٨ ص
(٥٥)
١٠٩ ص
(٥٦)
١١٤ ص
(٥٧)
١١٦ ص
(٥٨)
١١٦ ص
(٥٩)
١١٧ ص
(٦٠)
١١٧ ص
(٦١)
١٢٨ ص
(٦٢)
١٣٠ ص
(٦٣)
١٣٠ ص
(٦٤)
١٣٠ ص
(٦٥)
١٣١ ص
(٦٦)
١٣٤ ص
(٦٧)
١٣٥ ص
(٦٨)
١٣٥ ص
(٦٩)
١٣٥ ص
(٧٠)
١٣٦ ص
(٧١)
١٣٦ ص
(٧٢)
١٤٤ ص
(٧٣)
١٤٥ ص
(٧٤)
١٤٦ ص
(٧٥)
١٤٦ ص
(٧٦)
١٤٧ ص
(٧٧)
١٥٧ ص
(٧٨)
١٥٨ ص
(٧٩)
١٥٩ ص
(٨٠)
١٥٩ ص
(٨١)
١٦٠ ص
(٨٢)
١٦٧ ص
(٨٣)
١٦٩ ص
(٨٤)
١٦٩ ص
(٨٥)
١٧٠ ص
(٨٦)
١٧٠ ص
(٨٧)
١٧٠ ص
(٨٨)
١٨٣ ص
(٨٩)
١٨٤ ص
(٩٠)
١٨٥ ص
(٩١)
١٨٥ ص
(٩٢)
١٨٦ ص
(٩٣)
١٩٥ ص
(٩٤)
١٩٦ ص
(٩٥)
١٩٧ ص
(٩٦)
١٩٧ ص
(٩٧)
١٩٨ ص
(٩٨)
٢٠٥ ص
(٩٩)
٢٠٧ ص
(١٠٠)
٢٠٧ ص
(١٠١)
٢٠٨ ص
(١٠٢)
٢٠٨ ص
(١٠٣)
٢٢٣ ص
(١٠٤)
٢٢٥ ص
(١٠٥)
٢٢٦ ص
(١٠٦)
٢٢٦ ص
(١٠٧)
٢٢٧ ص
(١٠٨)
٢٣٧ ص
(١٠٩)
٢٣٩ ص
(١١٠)
٢٣٩ ص
(١١١)
٢٤٠ ص
(١١٢)
٢٤٠ ص
(١١٣)
٢٤٠ ص
(١١٤)
٢٥٣ ص
(١١٥)
٢٥٥ ص
(١١٦)
٢٥٥ ص
(١١٧)
٢٥٦ ص
(١١٨)
٢٥٦ ص
(١١٩)
٢٦٢ ص
(١٢٠)
٢٦٣ ص
(١٢١)
٢٦٣ ص
(١٢٢)
٢٦٣ ص
(١٢٣)
٢٧٢ ص
(١٢٤)
٢٧٣ ص
(١٢٥)
٢٧٣ ص
(١٢٦)
٢٧٣ ص
(١٢٧)
٢٧٤ ص
(١٢٨)
٢٨٤ ص
(١٢٩)
٢٨٥ ص
(١٣٠)
٢٨٦ ص
(١٣١)
٢٨٦ ص
(١٣٢)
٢٨٦ ص
(١٣٣)
٢٩٣ ص
(١٣٤)
٢٩٤ ص
(١٣٥)
٢٩٥ ص
(١٣٦)
٢٩٥ ص
(١٣٧)
٢٩٦ ص
(١٣٨)
٣٠٤ ص
(١٣٩)
٣٠٥ ص
(١٤٠)
٣٠٦ ص
(١٤١)
٣٠٦ ص
(١٤٢)
٣٠٧ ص
(١٤٣)
٣١٨ ص
(١٤٤)
٣٢١ ص
(١٤٥)
٣٢١ ص
(١٤٦)
٣٢٢ ص
(١٤٧)
٣٢٢ ص
(١٤٨)
٣٢٢ ص
(١٤٩)
٣٣٦ ص
(١٥٠)
٣٣٧ ص
(١٥١)
٣٣٧ ص
(١٥٢)
٣٣٨ ص
(١٥٣)
٣٣٨ ص
(١٥٤)
٣٥١ ص
(١٥٥)
٣٥١ ص
(١٥٦)
٣٥٢ ص
(١٥٧)
٣٥٢ ص
(١٥٨)
٣٥٢ ص
(١٥٩)
٣٦٢ ص
(١٦٠)
٣٦٤ ص
(١٦١)
٣٦٤ ص
(١٦٢)
٣٦٤ ص
(١٦٣)
٣٦٥ ص
(١٦٤)
٣٧١ ص
(١٦٥)
٣٧١ ص
(١٦٦)
٣٧٢ ص
(١٦٧)
٣٧٢ ص
(١٦٨)
٣٧٢ ص
(١٦٩)
٣٨٧ ص
(١٧٠)
٣٨٨ ص
(١٧١)
٣٨٩ ص
(١٧٢)
٣٩٠ ص
(١٧٣)
٣٩٠ ص
(١٧٤)
٣٩٩ ص
(١٧٥)
٤٠١ ص
(١٧٦)
٤٠١ ص
(١٧٧)
٤٠٢ ص
(١٧٨)
٤٠٣ ص
(١٧٩)
٤٠٣ ص
(١٨٠)
٤٢٣ ص
(١٨١)
٤٢٥ ص
(١٨٢)
٤٢٦ ص
(١٨٣)
٤٢٦ ص
(١٨٤)
٤٢٧ ص
(١٨٥)
٤٣٣ ص
(١٨٦)
٤٣٤ ص
(١٨٧)
٤٣٥ ص
(١٨٨)
٤٣٥ ص
(١٨٩)
٤٣٥ ص
(١٩٠)
٤٤١ ص
(١٩١)
٤٤٢ ص
(١٩٢)
٤٤٢ ص
(١٩٣)
٤٤٣ ص
(١٩٤)
٤٤٤ ص
(١٩٥)
٤٥٣ ص
(١٩٦)
٤٥٥ ص
(١٩٧)
٤٥٦ ص
(١٩٨)
٤٥٦ ص
(١٩٩)
٤٥٧ ص
(٢٠٠)
٤٦٤ ص
(٢٠١)
٤٦٦ ص
(٢٠٢)
٤٦٦ ص
(٢٠٣)
٤٦٦ ص
(٢٠٤)
٤٦٧ ص
(٢٠٥)
٤٦٧ ص
(٢٠٦)
٤٧٤ ص
(٢٠٧)
٤٧٥ ص
(٢٠٨)
٤٧٥ ص
(٢٠٩)
٤٧٦ ص
(٢١٠)
٤٧٦ ص
(٢١١)
٤٨٧ ص
(٢١٢)
٤٨٨ ص
(٢١٣)
٤٨٩ ص
(٢١٤)
٤٨٩ ص
(٢١٥)
٤٨٩ ص
(٢١٦)
٤٩٨ ص
(٢١٧)
٤٩٩ ص
(٢١٨)
٥٠٠ ص
(٢١٩)
٥٠٠ ص
(٢٢٠)
٥٠١ ص
(٢٢١)
٥١٢ ص
(٢٢٢)
٥١٣ ص
(٢٢٣)
٥١٣ ص
(٢٢٤)
٥١٣ ص
(٢٢٥)
٥١٤ ص
(٢٢٦)
٥١٤ ص
(٢٢٧)
٥٣٩ ص
(٢٢٨)
٥٤١ ص
(٢٢٩)
٥٤٢ ص
(٢٣٠)
٥٤٣ ص
(٢٣١)
٥٤٣ ص
(٢٣٢)
٥٦٠ ص
(٢٣٣)
٥٦١ ص
(٢٣٤)
٥٦٢ ص
(٢٣٥)
٥٦٢ ص
(٢٣٦)
٥٧٤ ص
(٢٣٧)
٥٧٥ ص
(٢٣٨)
٥٧٦ ص
(٢٣٩)
٥٧٦ ص
(٢٤٠)
٥٧٦ ص
(٢٤١)
٥٨٥ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص

تفسير غرائب القرآن ورغائب الفرقان - القمي النيسابوري، نظام الدين الحسن - الصفحة ٦١

الطريق المنحرف إلى الصراط المستقيم إلى من اختص بالاستقامة بسبب أمر التكوين كالنبي صلى‌الله‌عليه‌وسلم (إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ) يعني أن الأعمال الصالحة في الأوقات المعدودة تزيل ظلمات الأوقات المصروفة في قضاء الحوائج النفسانية الضرورية ، وذلك أن تعلق الروح النوري العلوي بالجسد الظلماني السفلي موجب لخسران الروح كقوله : (وَالْعَصْرِ إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ) [العصر : ١] إلا أن يتداركه أنوار العمل الصالح فيرقيه من حضيض البشرية إلى ذروة الروحانية بل إلى الوحدة الربانية ، فتندفع عنه ظلمة الجسد السفلي مثاله : إلقاء الحبة في الأرض فإنه من خسران الحبة إلا أن يتداركه الماء وسائر الأسباب فيربيها إلى أن تصير الحبة الواحدة إلى سبعمائة. وما زاد ذلك الذي ذكرنا من التدارك عظة للذاكرين الذين يريدون أن يذكروا الله في جميع الأحوال فإنهم إذا حافظوا على هذه الأوقات فكأنهم حافظوا على جميعها لأن الإنسان خلق ضعيفا ليس يقدر على صرف جميع الأوقات في محض العبودية والعبادة. (فَلَوْ لا كانَ مِنَ الْقُرُونِ) صورة التحضيض وحقيقته السؤال ليجاب بأنه لم يكن كذلك لأنك فاعل مختار ، فعال لما تريد ، خلقت خلقا للإقرار وخلقت خلقا للإنكار ولا اعتراض لأحد عليك يؤيده قوله : (وَلَوْ شاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً) طالبة للحق متوجهة إليه (وَلا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ) منهم من يطلب الدنيا ، ومنهم من يطلب العقبى ، ومنهم من يطلب المولى وهم المشار إليهم بقوله : (إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَلِذلِكَ) أي لطلب الله (خَلَقَهُمْ) بحسن الاستعداد ولأن رحمته سبقت غضبه ، ولكن وقوع فريق في طريق القهر ضروري في الوجود وهو قوله : (وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ) جرى به القلم للضرورة وما نثبت به فؤادك التثبيت منه والتشكيك منه ، بيده مفاتيح أبواب اللطف والقهر (وَقُلْ لِلَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ) لطلب الحق ووجدانه (اعْمَلُوا) في طلب المقاصد من باب القهر (إِنَّا عامِلُونَ) في طلب الحق من باب لطفه (وَانْتَظِرُوا) نتائج أعمالكم (إِنَّا مُنْتَظِرُونَ) ثمرات أعمالنا (وَلِلَّهِ غَيْبُ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ) أي ما غاب عنكم مما أودع من لطفه في سموات القلوب ومن قهره في أرض النفوس (وَإِلَيْهِ يُرْجَعُ) أمر أهل السعادة والشقاء ومظاهر اللطف والقهر (فَاعْبُدْهُ) أيها الطالب للحق فإنك مظهر اللطف (وَتَوَكَّلْ عَلَيْهِ) في الطلب لا على طلبك فإنك إن طلبته بك لم تجده (وَما رَبُّكَ بِغافِلٍ) في الأزل (عَمَّا تَعْمَلُونَ) إلى الأبد والله حسبي.