منشور عقايد اماميّه

اصل نخست اسلام براى شناخت جهان و حقايق دينى

اصل دوم دعوت پيامبران، به عقيده همراه با عمل است

اصل سوم در اخذ عقايد و احكام دينى

اصل چهارم از آنجا كه عقل و وحى ـ هر دو ـ حجت الهى هستند

اصل پنجم واقعيات جهان، جدا از انديشه و تصور ما

هستى از ديدگاه اسلام

اصل ششم جهان مخلوق خداوند بوده و

اصل هفتم نظام كنونى جهان

اصل هشتم نظام جهان بر پايه علت و معلول استوار است

اصل نهم هستى، مساوى با طبيعت مادى نيست

اصل دهم جهان، كلاًّ وجزءاً

اصل يازدهم نظام آفرينش،نظام احسن و اكمل است

اصل دوازدهم از آنجا كه جهان، آفريده و فعل خداوندى است كه حق مطلق است

انسان از ديدگاه اسلام

اصل سيزدهم انسان موجودى است مركّب از تن و روان كه پس از مرگ

اصل چهاردهم هر انسانى با فطرت پاك و توحيدى آفريده مى شود و

اصل پانزدهم انسان موجودى است مختار و انتخابگر كه در پرتو تشخيص خويش

اصل شانزدهم انسان موجودى است تربيت پذير كه راه رشد

اصل هفدهم انسان در پرتو نور خرد و موهبت اختيار

اصل هجدهم هيچ انسانى بر ديگرى مزيت و برترى ندارد

اصل نوزدهم اصول اخلاق در انسان ريشه فطرى داشته و ثابت و جاودانه است

اصل بيستم گذشته از اينكه اعمال انسان در سراى ديگر پاداش و كيفر دارد

اصل بيست و يكم پيشرفت يا عقبگرد ملّتها، صرف نظر از عوامل خارجى

اصل بيست و دوم تاريخ بشر، آينده نهايى روشنى دارد و حاكميت بر جهان

اصل بيست و سوم انسان از كرامت ويژه اى برخوردار است، چنانكه در صدر خلقت

اصل بيست و چهارم حيات عقلانى انسان و پرورش فكر وى، در اسلام جايگاه ويژه اى دارد

اصل بيست و پنجم آزادى فردى بشر در قلمرو مسائل اقتصادى و سياسى و غيره

اصل بيست و ششم ايمان، باور قلبى است كه با عُنف و زور در دل انسان جاى نمى گيرد و

بخش دوم توحيد و مراتب آن

اصل بيست و هفتم اعتقاد به وجود خدا، اصل مشترك ميان همه اديان الهى است

اصل بيست و هشتم نخستين مرتبه توحيد، توحيد ذاتى است

اصل بيست و نهم صفات كمالى خداوند از نظر مفهومْ متعدد و متغاير

اصل سى ام آفريدگارى در جهان جز خدا نيست (توحيد در خالقيت)

اصل سىو يكم جهان ربّ و مدبّرى جز خدا ندارد (توحيد در تدبير وكارگردانى)

اصل سىو دوم اگر در جهان آفرينش، خداوند يكتا مدبّر هستى است

اصل سىو سوم توحيد در عبادت، اصل مشترك ميان تمام شرايع آسمانى مى باشد

بخش سوم صفات خداوند

اصل سىو چهارم خداوند داراى صفات جمال و جلال و يا صفات ثبوتى و سلبى است

اصل سىو پنجم براى شناخت صفات خدا از دو ابزار شناخت به نام «عقل» و «وحى» كمك مى گيريم

اصل سى و ششم صفات خدا به دو قسم صفات ذات و صفات فعل تقسيم مى شود،و

اصل سىو هفتم علم و آگاهى، قدرت و توانايى، حيات و زندگى، و اراده و اختيار

اصل سى و هشتم يكى از صفات فعلى خدا، تكلم او با بشر است كه در سوره شورى آيه 51

اصل سى و نهم كلام خدا، كه از صفات فعل اوست، حادث است و قديم نيست

اصل چهلم يكى از صفات فعل خدا صدق اوست، و دروغ به حكم اينكه امرى قبيح است

اصل چهل و يكم يكى از صفات فعل خداوند حكمت است وحكيم يكى از نامهاى او به شمار مى رود

اصل چهل و دوم خداوند، چه در دنيا و چه در سراى ديگر،

اصل چهل و سوم در تفسير صفات خبرى (مانند«يد اللّه»، «وجه اللّه»، «عين اللّه» و «استواء على العرش)»

بخش چهارم عدل الهى

اصل چهل و چهارم عدل يكى از صفات جمال الهى است كه وحى و خرد بر آن گواهى مى دهند

اصل چهل و پنجم عقل و خرد، حسن و قبح افعال را درك مى كند

اصل چهل و ششم عدل الهى براى خود تجلياتى در تكوين (خلقت) و تشريع(قانون گذارى) دارد

اصل چهل و هفتم آفرينش انسان و جهان، بى هدف صورت نگرفته است

قضا و قدر

اصل چهل و هشتم قضا و قدر از عقايد مسلّم اسلامى است

اصل چهل و نهم قدر به معنى «اندازه گيرى» اشيا بوده و «قضا» نيز به معنى حتميّت

اصل پنجاهم قضا و قدر الهى با اختيار و آزادى انسان منافات ندارد

انسان و اختيار

اصل پنجاه و يكم اختيار و آزادى انسان واقعيتى محسوس و انكار ناپذير است

اصل پنجاه و دوم انسان در فعل خود مجبور نبوده، و در عين حال، موجودى كاملاً به خود وانهاده هم نيست

اصل پنجاه و سوم خداوند از ازل به افعال و اعمال ما آگاهى داشته و اين علم ازلى

كليات عقايد بخش پنجم دلايل لزوم بعثت پيامبران

اصل پنجاه و چهارم مشيت حكيمانه الهى ايجاب مى كند كه براى پيمودن راه تكامل

اصل پنجاه و پنجم قرآن، هدف از بعثت پيامبران را تقويت مبانى توحيد، تزكيه و تهذيب نفس

اصل پنجاه و ششم پيامبران راستگو را،به سه راه مى توان از مدعيان دروغين اين مقام باز شناخت اعجاز

اصل پنجاه و هفتم ميان معجزه و صدق دعوت نبوت، رابطه اى منطقى برقرار است

اصل پنجاه و نهم معجزه با ويژگيهاى چهارگانه ذيل، از سحر و جادو جدا مى شود آموزش ناپذيرى

اصل شصتم ارتباط پيامبران با جهان غيب، از طريق وحى صورت مى گيرد

اصل شصت و يكم بر خلاف انديشه ماديگراها، وحى نه زاييده تفكر و نبوغ پيامبران است

عصمت پيامبران

اصل شصت و دوم پيامبران الهى، در مقام تلقى وحى و حفظ و ابلاغ آن به امت

اصل شصت و سوم پيامبران از هرگونه گناه و كار ناروا مصونند، و اعتماد مردم به صدق دعوت آنان

اصل شصت و چهارم پيامبران، علاوه بر مصونيت از گناه، در مقام داورى در منازعات

اصل شصت و پنجم پيامبران، علاوه بر عصمت در مراحل ياد شده

اصل شصت و ششم هر نوع استنباط عدم عصمت براى انبيا از ظواهر برخى آيات قرآن

اصل شصت و هفتم عصمت پيامبران، از معرفت بالاى آنان به جلال و جمال حق متعال

اصل شصت و هشتم عصمت پيامبر، با اختيار و آزادى وى منافات ندارد

اصل شصت و نهم تمامى پيامبران معصوم هستند در عين حال

كليات عقايد بخش ششم نبوت خاصه

اصل هفتادم حضرت محمد بن عبد اللّه (صلى الله عليه وآله وسلم) آخرين حلقه از سلسله انبياى الهى است

اصل هفتاد و يكم در همان عصر نزول قرآن، زيبايى كلمات، تازگى تركيب

اصل هفتاد ودوم قرآن، علاوه بر اعجاز ادبى، از جهات گوناگون معجزه است آورنده قرآن

اصل هفتاد و سوم قرآن در خلال تشريح آيات الهى، از يك رشته اسرار علمى جهان آفرينش

اصل هفتاد و چهارم قرائن و شواهد گوناگون و اطمينان بخش، بر صدق دعوت پيامبر اسلام گواهى مى دهند سوابق

اصل هفتاد و پنجم تصديق پيامبر پيشين، يكى از طرق شناسايى پيامبران است

اصل هفتاد و ششم پيامبر اسلام، علاوه بر قرآن، معجزه ها و كرامات ديگرى

ويژگيهاى نبوت پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله وسلم)

اصل هفتاد و هفتم آيين اسلام آيين عامّ جهانى است، نه منطقه اى و اقليمى

اصل هفتاد و هشتم پيامبر اسلام پيامبر خاتم، كتاب او خاتم كتابها، و شريعت او نيز پايان بخش تمام شرايع آسمانى است

اصل هفتاد و نهم دين اسلام تأمين كننده جميع نيازهاى فطرى بشر بوده، و داراى اصولى ثابت و جاودان است

اصل هشتادم از ويژگيهاى شريعت اسلام، سهولت عقايد و نيز اعتدال و جامعيت آن در برنامه ريزى است

اصل هشتاد و يكم كتاب آسمانى مسلمانان، از هر نوع تحريف مصون مانده

اصل هشتاد و دوم برخى روايات دالّ بر تحريف، كه در كتب فريقين وارد شده است

كليات عقايد بخش هفتم امامت و خلافت

اصل هشتاد و سوم گروهى كه رهبرى جامعه اسلامى را پس از رحلت پيامبر از آنِ حضرت على و فرزندان معصوم او

اصل هشتاد و چهارم هرگز معقول نيست كه فردى براى ابدْ شريعتى را پايه گذارى كند

اصل هشتاد و پنجم با در نظر گرفتن خطر مثلث روم، ايران، و منافقان در داخل(كه اسلام و مسلمين را در

اصل هشتاد و ششم مشيت حكيمانه الهى بر اين تعلق گرفته بود كه پيامبر

اصل هشتاد و هفتم در روز هيجدهم ذى حجة الحرام سال دهم هجرت، آيه (يا أَيُّها الرّسول بلِّغ ما أُنْزِلَ إِلَيكَ مِنْ رَبّكَ) نازل

اصل هشتاد و هشتم حديث غدير از جمله احاديث متواتر اسلامى است كه 110 تن صحابى و 89 تابعى آن

اصل هشتاد و نهم پيامبر با تعيين جانشين، كليه دشمنان اسلام را كه سوداى خاموش كردن چراغ اسلام

اصل نودهم پس از درگذشت پيامبر، تعيين خليفه، به عنوان يك اصل مشروع و ضرورى

اصل نود و يكم وظايف امام،پس از درگذشت پيامبر اسلام، از قرار زير است تبيين مفاهيم قرآن

اصل نود و دوم با توجه به وظايف خطير فوق، شخص امام بايستى (همچون پيامبر) از هرگونه خطا و گناه معصوم باشد

اصل نود و سوم اوصياى پيامبر دوازده نفر مى باشند و تعبير «اثنا عشر خليفة» در كتب فريقين آمده است

اصل نود و چهارم مودّت و دوستى با خاندان رسالت(عليهم السلام) يك اصل قرآنى و فريضه اسلامى است

امام دوازدهم غيبت و ظهور

اصل نود و پنجم ظهور مردى از خاندان پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) در آخر الزمان براى اقامه عدل

اصل نود و ششم خصوصيات دوازدهگانه اين مصلح جهانى در روايات اسلامى آمده

اصل نود و هفتم اولياى الهى بر دو نوعند «مرئى» و «غايب از نظر»

اصل نود و هشتم بخشى از وظايف امام ـ عجّل اللّه تعالى فرجه ـ، در دوران غيبت ايشان

اصل نود و نهم با توجه به وجود غيبت در زندگى برخى از پيامبران پيشين

اصل صدم وجود امام، لطفى از الطاف بزرگ الهى است و اگر مردم، چنانكه بايد و شايد

اصل صد و يكم ولادت حضرت ولى عصر ـ عجّل اللّه تعالى فرجه ـ در سال 255صورت گرفته است

اصل صد و دوم وقت ظهور آن حضرت بر كسى روشن نمى باشد و لحظه آن، مانند روز رستاخيز

كليات عقايد بخش هشتم جهان پس از مرگ

اصل صد و سوم اعتقاد به حيات پس از مرگ، از اصول مشترك ميان شرايع سماوى است

اصل صد و چهارم خداوند حق مطلق بوده و فعل او نيز بايد مثل خود وى حق و دور از لغو باشد

اصل يكصد و پنجم قرآن به شبهات موجود پيرامون معاد پاسخ مى دهد، و در اين زمينه

اصل يكصد و ششم معاد انسانها در روز قيامت، هم جسمانى است و هم روحانى

اصل يكصد و هفتم مرگ پايان زندگى انسان نيست، بلكه وى با مرگ

اصل يكصد و هشتم حيات برزخى، با قبض روح از بدن شروع مى شود پس

اصل يكصد و نهم گروهى، معادِ مورد نظرِ اديان الهى را قبول نداشته و به جاى آن انديشه اى خام

اصل يكصد و دهم مسخ در امّتهاى پيشين، به صورت «تناسخ» نبوده است

اصل يكصد و يازدهم «اشراط الساعه»، علائم نزديك شدن رستاخيزاست اين علائم، به طور اجمال

اصل يكصد و دوازدهم پيش از روز قيامت در دو نوبت «نفخ صور» انجام مى گيرد

اصل يكصد و سيزدهم در روز رستاخيز، با شيوه هاى خاص، به حساب اعمال همه افراد رسيدگى مى شود

اصل يكصد و چهاردهم شفاعت شافعان از گنهكاران امّت به اذن الهى در روز قيامت

اصل يكصد و پانزدهم طلب شفاعت از كسانى كه خداوند به آنان اذن شفاعت داده است اشكالى ندارد

اصل يكصد و شانزدهم درهاى توبه بر روى بندگان گناهكار هميشه(جز لحظه مرگ) باز است

اصل يكصد و هفدهم انسان،در سراى ديگر، به سزاى اعمال نيك و بد خود مى رسد

اصل يكصد و هجدهم خلود و جاودانگى در دوزخ، ويژه كافران است و مؤمنين گناهكار(چنانچه

اصل يكصد و نوزدهم از آيات قرآن و احاديث برمى آيد كه دوزخ و بهشت هم اكنون نيز وجود دارند

بخش نهم ايمان و كفر و بدعت و تقيه وتوسل و

اصل يكصد و بيستم جايگاه اصلى ايمان، قلب است و در صدقِ عنوانِ مسلمانى

اصل يكصد و بيست و يكم ايمان قلبى در صورتى اثر بخش است كه شخص آن را اظهار كند

اصل يكصد و بيست و دوم هر مسلمانى كه به اصول سه گانه معتقد باشد تكفير آن حرام است

اصل يكصد و بيست و سوم بدعت، لغتاً به معنى كار نو و بى سابقه است و اصطلاحاً عبارت است

اصل يكصد و بيست و چهارم جايى كه اظهار عقيده صحيح، مايه توجه خطر به جان، مال

اصل يكصد و بيست و بنچم تقيه، در برخى از شرايطْ واجب است، ولى در شرايطى كه تقيه كردن

اصل يكصد و بيست و ششم زندگى بشر (و اصولاً جريان طبيعت) بر كمك گيرى از اسباب استوار است

اصل يكصد و بيست و هفتم توسل به اسماى الهى و نيز به دعاى صالحان

اصل يكصد و بيست و هشتم تقديرات قطعى الهى تغييرپذير نيست، ولى تقديرات مشروط و معلَّقِ وى قابل رفع و

اصل يكصد و بيست و نهم همان گونه كه در امّتهاى پيشين، طبق مشيت الهى

اصل يكصد و سى ام صحابه پيامبر، چه آنها كه در جنگهاى بدر و اُحُد و احزاب و حُنَين شربت شهادت نوشيده اند

اصل يكصد و سى ويكم مهر ورزيدن ودوست داشتن پيامبر وخاندانش يكى از اصول اسلام است

اصل يكصد و سى ودوم فلسفه سوگوارى براى شهداء پيروى از يعقوب نبىّ وپيامبر اسلام در جنگ احد است

اصل يكصد و سى وسوم خردمندان جهان آثار نياكان خود را بعنوان ميراث فرهنگى حفظ مى كند

اصل يكصد و سى وچهارم زيارت قبور مؤمنان وزيارت قبور انبياء واولياء الهى از اصول اسلام است كه

اصل يكصد و سى وپنجم غلو بمعنى تجاوز از حد است وكسانى كه در مقامات پيامبران وپيشوايان معصوم

بخش دهم حديث ، اجتهاد و فقه

اصل يكصد و سى و ششم احاديثى كه راويان ثقه و عادل از پيامبر اسلام (صلى الله عليه وآله وسلم) نقل كرده اند

اصل يكصد و سى و هفتم احاديث و رواياتى كه از امامان دوازدهگانه (عليهم السلام) به دست ما رسيده است

اصل يكصد و سى و هشتم احاديث رسول گرامى و اهل بيت طاهرين او ، (سلام اللّه عليهم اجمعين)

اصل يكصد و سى و نهم در فقه شيعه، باب اجتهاد از روز نخست به روى فقيهان باز بوده و هيچگاه بسته نشده است

اصل يكصد و چهلم قول صحابى در صورتى كه سنت پيامبر را نقل كند حجت است

اصل يكصد و چهل و يكم بر هر مسلمانى لازم است نسبت به اصول عقايد تحصيل يقين كند

برخى از احكام فقهى مورد اختلاف

اصل يكصد و چهل و دوم شيعه درموقع وضو گرفتن دستها را از بالا تا سر انگشتان مى شويد

اصل يكصد و چهل و سوم شيعه معتقد است كه در حال سجده بايد بر زمين طبيعى

اصل يكصد و چهل و چهارم تفريق بين نمازهاى ظهر و عصر، و نيز بين مغرب و عشا، مستحب است

اصل يكصد و چهل و پنجم ازدواج موقت، نوعى از ازدواج مشروع است قرآن بر مشروع بودن

اصل يكصد و چهل و ششم در حال نماز نبايستى دستها را روى هم نهاد، و نمازگزاردن به صورت دست بسته

اصل يكصد و چهل و هفتم نوافل شبهاى ماه رمضان مستحب است، ولى گزاردن آن به صورت جماعت

اصل يكصد و چهل و هشتم بر هر مسلمانى لازم است بحكم آيه چهل ويك انفال يك پنجم در آمد خود

اصل يكصد و چهل و نهم تمدن اسلامى مرهون تلاشهاى بى وقفه همه مسلمانان است

اصل يكصد و پنجاهم در فرق ميان فرقه هاى اسلامى در برخى از فروع، مانع از اتحاد

كتابنامه

منشور عقايد اماميّه - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٨٥ - اصل يكصد و چهل و نهم تمدن اسلامى مرهون تلاشهاى بى وقفه همه مسلمانان است

«ربيعة بن سميع» و «على بن أبى رافع» از ياران امام على (عليه السلام) وسپس شخصيتهايى از شاگردان امام سجاد وحضرت صادق و باقر (عليهم السلام)ياد كرد.

رُشد حديث در عصر حضرت صادق (عليه السلام) به جايى رسيد كه حسن بن على الوشّاء مى گويد: و من در مسجد كوفه نهصد محدّث را ديدم كه همگان مى گفتند: حدثني جعفر بن محمد(عليهما السلام) .[١]

در قلمرو فقه، در مكتب پيشوايان اهل بيت (عليهم السلام)مجتهدان برجسته اى تربيت شده اند مانند: ابان بن تغلب (متوفاى /١٤١)، زرارة بن اعين(متوفاى /١٥٠) ، محمد بن مسلم (متوفاى /١٥٠) ، صفوان بن يحيى بجلى مؤلف سى كتاب (متوفاى/٢١٠هـ) وصدها مجتهد توانا و محقّق مانند شيخ مفيد، وسيد مرتضى و شيخ طوسى و ابن ادريس ومحقّق حلّى و علامه حلّى كه آثار گرانبهايى از خود به يادگار نهاده اند.

شيعه نه تنها در اين علوم تلاشگر وخدمتگزار بوده، بلكه در ديگر علوم مانند تاريخ و مغازى، رجال و درايه، شعر و ادب نيز خدمات شايانى را به جهان اسلام عرضه كرده است كه ذكر نام واسامى آنان در اين مختصر نمى گنجد.

آنچه گفته شد مربوط به علوم نقلى است ، ولى در علوم عقلى مانند كلام وفلسفه بر تمام مذاهب، تقدم داشته اند، زيرا شيعه بيش از تمام فرقه هاى اسلامى به عقل بها داده است. و با الهام از گفتارهاى امير مؤمنان و فرزندان معصوم او(عليهم السلام) در تبيين عقايد اسلامى بيش از حد كوشش كرده، ومتكلمان عاليقدر و فلاسفه بزرگ به جهان اسلام تحويل داده است، و كلام شيعى يكى از پربارترين مكاتب كلام اسلامى است كه علاوه بر كتاب و سنت

[١] نجاشى، شماره٧٩.