مناسک حج مطابق با فتاواي حضرت آيت لله العظمي علوي گرگاني - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٢١٠ - وقوف به مشعرالحرام

دو قسم اضطرارى است، پس به ملاحظه ادراک هر دو موقف يا يکى از آنها در وقت اختيارى يا اضطرارى مفرداً و مرکباً و به ملاحظه ترک عمدى يا جهلى يا نسيانى اقسام زيادى دارد که در اين جا آنچه مورد ابتلاء ممکن است بشود ذکر مى‌شود:

اوّل: آن که مکلّف، در وقت اختيارى درک هر دو موقف کند، يعنى از ظهر روز عرفه، عرفات را و بين‌الطّلوعين صبح دهم، مشعر را درک کند، پس اشکالى در صحّت حجّ او نيست.

دوّم: آن که هيچ يک از دو موقف را درک نکند، نه اختيارى آنها را و نه اضطرارى را، پس اشکالى نيست در بطلان حجّ او، و بايد به همان احرام حجّ عمره مفرده که عبارت است از طواف و نماز آن و سعى و تقصير و طواف نساء و نماز آن به جا آورد و از احرام مُحِلّ شود، و اگر گوسفند همراه داشته باشد احتياطاً ذبح کند و بايد سال ديگر، حجّ به جا آورد، اگر شرايط استطاعت را دارا باشد، در صورتى که درک نکردن موقف به واسطه عذر باشد.