احكام اموات - گلپايگانى، سيد محمد رضا - الصفحة ٤٧ - وصيت درباره واجبات قضا شده
واجبات شخص محتضر
آنچه در لحظات واپسين عمر و در حال احتضار و جان كندن، بر شخص محتضر واجب مىشود، ابتداء توبه كردن از گناهان است و آن اينكه انسان از پيشگاه خداوند متعال طلب آمرزش و رحمت كند. كه هيچكس از طلب مغفرت و آمرزش از درگاه خداوند، بخصوص در لحظات احتضار، بىنياز نيست. چرا كه متقىترين و پاكدامنترين افراد نيز، نمىتوانند مطمئن باشند كه تا لحظه مرگ، مرتكب هيچگونه معصيت و مكروهى نشده باشند ازاينرو مىبينيم كه ائمه معصومين (ع) با وجود مقام عصمت و طهارت دائما از درگاه خداوند طلب مغفرت مىنمودند.
وصيت درباره حقوق مردم
ديگر آن كه بر شخص محتضر واجب است كه اگر امانتى از مردم نزد خود دارد يا اگر به كسى يا كسانى بدهكار است، در صورتيكه خود نتواند آن را ادا كند. موضوع را بصورت وصيت، براى بازماندگان و اطرافيانش بيان كند.
وصيت درباره واجبات قضا شده
بر محتضر واجب است كه اگر قسمتى از واجبات دينى خود را انجام نداده و قضاى آنها به گردنش مانده است به صورت وصيت بيان كند. مثلا بگويد كه من يك سال يا كمتر يا بيشتر نماز قضائى دارم و يا يك ماه بيشتر يا كمتر روزه به گردنم مانده است و همچنين درباره حج اگر نرفته و يا خمس و زكاتى اگر بگردنش مانده و نيز بدهكاريهاى ديگرى اگر دارد همه را مورد سفارش و تأكيد قرار دهد.
در مورد اينگونه فرائض قضا شده، و نيز در مورد بدهكارىهائى كه به مردم دارد فرقى ندارد كه مال و ثروتى يا چيز قابل فروختن داشته باشد البته اگر چيزى داشته باشد كه تكليف روشن است چون وصى و وارث او