کشف الغمة ت و شرح زوارهای - اربلی، علی بن عیسی - الصفحة ١٣
است و در تصانيف خويش بتصوف مايل است[١] و از كتاب لوامع او چنان مستفاد مىگردد كه از سيد امير عبد الوهاب حسيني استرابادى روايت دارد و مولى فتح اللّه كاشانى مفسر مشهور صاحب تفسير منهج الصادقين و غير آن شاگرد او بوده است و مؤلّفات او بيشتر نيكو است از جمله تفسير فارسى معروف بتفسير زوارى كه آنرا ترجمة الخواص ناميده است آنرا بعد از مولى حسين كاشفى صاحب جواهر التفسير تاليف كرد و أحاديث معصومين : را در آن بگنجانيد و هم شرح نهج البلاغة بفارسى و ترجمه كشف الغمّة و آنرا ترجمة المناقب نام نهاده است و در سال ٩٣٨ براى امير قوام الدين محمّد بفارسى نقل كرده است و ترجمه مكارم الأخلاق بنام مكارم الكرام و ترجمه عدّة الداعي ابن فهد آنرا مفتاح النجاح ناميده است و ترجمه احتجاج طبرسيّ و كتاب وسيلة النجاة ترجمه اعتقادات شيخ صدوق و كتاب مجمع الهدى چهل باب است در قصص انبيا بفارسى و كتاب تحفة الدعوات در اعمال سال و نحو آن هم بفارسى است و كتاب لوامع الأنوار الى معرفة الأئمّة الاطهار بفارسى و آن كتاب متداول بزرگى است و يك نسخه از آن نزد ما هست و اين كتاب اختصار كتاب أحسن الكبار في مناقب الأئمّة الاطهار است كه يكى از علماى ما براى شاه طهماسب صفوى تاليف كرده است اما زوارى صاحب ترجمه فوائدى افزوده و مقدمه در أصول دين در آغاز آن آورده و پس از آن بر چهارده باب مرتب ساخته است. ترجمه تفسير امام حسن عسكرى براى شاه طهماسب صفوى و رساله مرآت الصفا بفارسى و اواخر آن را در شهر هرات ديدم مشتمل بر خاتمه طولانى در زيارات أهل بيت :
و زوارى بفتح زاء و او بعد از آن الف و راء مهمله نسبت است به زواره و چند جاى بدين نام است يكى دهى مشهور است نزديك اردستان و ديگر قصبه معروف از نواحي أصفهان ميان اين شهر و يزد انتهى كلام صاحب الرياض و در روضات گويد هر دو زواره يكى است و نويسنده اين سطور گويد
بايد اينجا بياد آورد كه مذهب شيعه از زمان صفويه در ايران شايع گرديد و امثال زوارى و پدر شيخ بهاء الدين و ملا فتح اللّه در آغاز دولت صفويه بترويج طريقه أهل بيت پرداختند اما جمعى از مولفين تازه مصر و ديگر بلاد عرب خصوصا دكترهاى مدارس جديد كه ميخواهند بتقليد اروپائيان تاريخ را با اسرار علوم اجتماعى بياميزيد و از آن نتائج علمى بگيرند، و اين بيت خاقانى
[١] در آن عهد تصوف در شيعه عيب نبود چنانكه امروز هم در أهل سنت عيب نيست چون متصوفه اهل دين و تقوى و متشرع بودند و غالبا خود از فقها و محدثين مانند قاضى نور اللّه تسترى و فرق آنها با غير متصوفه توجه بمعنى و تهذيب نفس و تحصيل مكارم اخلاق بود نه بدعت و انكار شرع.