کشف الغمة ت و شرح زواره‌ای
(١)
مقدمه
٢ ص

کشف الغمة ت و شرح زواره‌ای - اربلی، علی بن عیسی - الصفحة ١١

علت استبعاد صاحب روضات عليه الرحمه وزارت اربلى را اين است كه علماى شيعه پيوسته از تقرب سلاطين امتناع ميكردند و متصدى مشاغل ديوانى نميگشتند چون ائمه : مردم را از متابعت عالمى كه معاونت آنها كند و در سلك ياوران آنها باشد منع فرموده‌اند و حق اين است كه جز براى رفع جور يا موعظه و تذكير يا قضاى حاجت مؤمنان يا استمداد در ترويج دين و بالجمله در غير حاجات اخروى نزديك بآنان نبايد شد و آنكه ولايت از آنان پذيرد اگر بخويشتن مطمئن باشد كه مرتكب اجراى حكم بر خلاف شرع انور نخواهد شد و اعانت ظلم و فسق نخواهد كرد هرچند خود في نفسه حرامى مرتكب نشده است اما مردم مامورند او را متهم دارند و در قبول او احتياط كنند. مانند فقيهى كه ضعيف الحافظه يا قليل الضبط باشد و اعراض مردم از وى قدح در او نيست و عليّ بن عيسى در حقيقت از مردم ديوان و عمال سلطان بود منتها عالم و عادل و امثال او در شيعه بسيارند و اين في نفسه قدحى در او نيست و ما نميدانيم در آن عهد مردم او را بعنوان پيشواى دينى پذيرفته و مرجع مذهبى شناخته بودند تا سبب استبعاد وزارت او شود و او بعهد خود مانند صاحب ناسخ التواريخ در عصر اخير بود.

و از دقائقى كه در روضات از وى نقل كرده است تاويل نسبت استغفار از گناه بائمه است با آنكه در مذهب ما آنان معصومند و عليّ بن عيسى گويد من از سيد بن طاوس پرسيدم چه معنى داشت كه موسى بن جعفر ٨ در دعاى سجده مى‌گفت پروردگارا من ترا معصيت كردم بزبان خود و اگر خواهى مرا گنگ گردانى إلى آخره و سيد در پاسخ من فرمود وزير ابن علقمى از من همين سؤال كرد و من در جواب گفتم براى تعليم مردم بود و پس از آنكه از مجلس او جدا گشتم انديشه كردم در آن زندان كسى نبود تا او را بياموزد. بار ديگر ابن علقمى در مجلسيّ همين سؤال كرد و من گفتم پيش از اين سخن از اين بميان آمد و من چنان پاسخ دادم و آن را نمى‌پسندم و اكنون برآنم كه امام در بارگاه الهى فروتنى مينمود و عليّ بن عيسى گفت من هيچيك را نپسنديدم و خود بيانى آورده است كه خلاصه آن اين است:

حسنات الابرار سيئات المقربين انتهى ملخصا و اين بنده نويسنده كتاب گويد هرچند تاويل صحيح همين است كه اخيرا گفتند اما غرض تعليم در همه اعمال و اقوال امام ٧ هست و اگر در آن زندان كس نبود كه تعليم گيرد چگونه دعاى امام منتشر شد و در كتاب‌ها نوشتند و ما از آن بحث ميكنيم؟. مفسر طنطاوى نسبت باستغفار پيغمبر ٦ تاويلى كرده است كه پس از سخن عليّ بن عيسى بهترين وجه است: خلاصه اينكه طلب آمرزش از پيغمبر ٦ نظير